Gezondheid

Het perfecte race-ontbijt

Leestijd: 7 min

De wedstrijddag is aangebroken: je bent optimaal voorbereid en hebt goed nagedacht over jouw triathlon. Toch kan het op de dag zelf nog mis gaan.
Een verkeerd gekozen of slecht getimed ontbijt kan ervoor zorgen dat je race op onvoorziene manier een extra uitdaging wordt. Transition laat je zien waar het optimale triathlonontbijt uit bestaat. Of je nu kiest voor een achtste, kwart, halve of zelfs hele triathlon. Spoiler alert: een bord
pasta kán, maar raden we je niet aan.

 

Ongeacht de afstand die je gaat racen: het beste resultaat behaal je als je voldoende koolhydraten aan boord hebt. Koolhydraten zijn voor ons lichaam de beste bron van energie tijdens hoogintensieve inspanning. Vet of eiwit vragen meer zuurstof voor de verbranding. Zuurstof die jouw spieren tijdens het zwemmen, lopen en fietsen hard nodig hebben. Koolhydraten die je voorafgaand aan een wedstrijd eet, worden als glycogeen opgeslagen in onze spieren en lever.
Afhankelijk van hoeveel spiermassa jij hebt én hoe getraind je bent, kun je zo’n 400-600 gram glycogeen opslaan. Deze brandstoftank wordt pas aangesproken als je spieren daadwerkelijk actief zijn, dus niet in rust of tijdens je slaap. Glycogeen in je lever wordt wel tijdens rust gebruikt en dus ook in de nacht tussen je laatste avondmaaltijd en je race. Dit leverglycogeen wil je bij je ontbijt aanvullen. Het gaat om zo’n 100 gram.
Het betekent dat je de dag voor een race voldoende koolhydraten zou moeten eten: zoet beleg op brood, pasta, rijst, pannenkoeken, sportdrank, winegums of rijpe bananen. Hoe langer de race, hoe meer je wilt stapelen. Met een volle glycogeentank in je spieren kun je zo’n 90 minuten gas geven. Een race die langer dan 90 minuten duurt, wil je dus zeker volgeladen beginnen. Uit onderzoek weten we dat 8-10 gram koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht de dag voor de race zorgt voor een beter eindresultaat.

Chocolate for breakfast!

Dit ontbijt geeft je alles wat je nodig hebt en een extra prestatiekick dankzij de cacao. Cacao zorgt namelijk voor verwijding van de bloedvaten. Test het wel eerst een paar keer voordat je dit op de dag van jouw race gaat eten. Groot voordeel: je kunt dit ontbijt makkelijk van thuis meenemen. Het enige dat je nodig hebt is wat (plantaardige) melk. 

Per persoon (105 gram koolhydraten per portie):

  • 80 gram cornflakes
  • 200 ml melk naar keuze (plantaardig mag ook)
  • 1 zeer rijpe banaan 
  • 20 gram (pure) chocolade, in flinke blokjes gehakt
  • 1 zakje vanillesuiker

Ontbijt als een PRO

Ervan uitgaande dat je de dag voor je race gekozen hebt voor koolhydraatrijke maaltijden, dan is het ’s ochtends zaak om je aan een aantal richtlijnen te houden:

  1. Eet op de wedstrijddag geen dingen die je niet gewend bent.
  2. Sta ruim op tijd op om te ontbijten.
  3. Ontbijt voldoende, maar niet te veel.
  4. Blijf weg van vezelrijke, pittige of vetrijken producten.
  5. Drink geen zes koppen koffie.
  6. Eet iets dat je lekker vindt.

 

Ongeacht de afstand die je gaat volbrengen wil je het liefst een ontbijt eten dat je gewend bent. Iets dat al meerdere keren op een (stevige) trainingsdag hebt gegeten en waarvan je weet dat het goed valt. Ben je gewend om havermout of bruine boterhammen te eten? Dan kan dat op de race-ochtend meestal ook geen kwaad. Ga niet opeens ontbijten met speltpannenkoeken, een bord pasta (zeker geen volkoren!) of een carbo-cake.
Om ervoor te zorgen dat je ontbijt voldoende verteerd is en door je lever omgezet kan worden in glycogeen, is het zaak om op tijd te ontbijten. Lees: twee à drie uur voor de start. Weersta de verleiding om te veel te eten. Een beetje vet en eiwit bij je ontbijt is prima, maar pas op met grote hoeveelheden. Vet en eiwit vragen extra energie van je lichaam om verteerd te worden.
Ben je gewend om koffie te drinken? Dan kan het zeker geen kwaad om een kop bij het ontbijt te nemen, maar drink er geen drie of meer. Cafeïnevrije producten kunnen zorgen voor maag- en darmklachten en – zeker in combinatie met wedstrijdspanning – te veel darmactiviteit. Cafeïne wil je liever gebruiken tijdens je race. Tot slot wil je het liefst een ontbijt dat je lekker vindt. Lekker eten brengt je in een positieve stemming en kan net dat beetje ontspanning brengen dat je nodig hebt. Of eet, zoals menig triatleet, een stukje chocola bij het ontbijt.

Achtste of OD triathlon

Afhankelijk van jouw niveau en het parcours ben je met een achtste of OD-triathlon tussen de 50 en 150 minuten actief. Dat betekent dat je behoorlijk wat koolhydraten zult verbranden. Probeer zeker zo’n 80-100 gram koolhydraten bij je ontbijt te eten. Hoe korter de afstand, hoe intensiever de inspanning. Dit betekent dat ook je maag en darmen behoorlijk uitgedaagd worden. Kies dus voor een makkelijk verteerbaar ontbijt: wit brood, cornflakes of eventueel een vloeibare combinatie van eiwit en koolhydraten (zie recept). Start jouw wedstrijd later op de dag? Dan wil je nog steeds een koolhydraatrijk ontbijt van producten die je kent. Eet drie uur na je ontbijt (en in ieder geval niet binnen een uur voor de start) nog een kleinere koolhydraatrijke maaltijd, zoals een krentenbol of twee witte boterhammen met zoet beleg. Blijf ook goed drinken.

Continue aanvoer

Je hebt wellicht gehoord van de glycemische index: de snelheid waarmee koolhydraten worden opgenomen in onze bloedbaan. Het is echter beter om naar de glycemische load te kijken. Die houdt niet alleen rekening met het soort kool-
hydraten, maar ook met de hoeveelheid ervan. Hoe meer vezels, vet en eiwit een product bevat, hoe langer het duurt voordat het afgebroken wordt en hoe trager de energie dus vrijkomt. Eet je een witte boterham met jam, dan komt deze energie vrij snel in je bloedbaan terecht. Eet je een volkoren boterham met pindakaas, dan zal je lichaam wat langer tijd nodig hebben.
Maar wat is nu verstandig op een dag dat je een paar uur actief zult zijn? In ieder geval niet langzame koolhydraten. Tijdens je wedstrijd wil je een continue aanvoer van glucose in je bloed, direct vanaf de start. Dit om je gedurende de hele race zo energiek mogelijk te voelen. Dit betekent ook dat je vanaf dat de start van de race energie zou moeten aanvullen. Via gels, sportdrank, winegums of andere sportvoeding (waarmee je hebt getraind).

Uit onderzoek weten we dat 8-10 gram koolhydraten per kilogram lichaamsgewicht de dag voor de race zorgt voor een beter eindresultaat.

Train en test

Misschien ben jij gewend om low carb te trainen of train je vaak op nuchtere maag. In dat geval is het belangrijk om je het volgende te realiseren: jouw lichaam wordt beter in wat je vaak doet en minder in wat je niet doet. Als je niet gewend bent om te sporten op koolhydraten zal je lichaam beter in staat zijn om vetten als energiebron te gebruiken. Maar ook minder goed in de verbranding van koolhydraten. Onderzoek laat zien dat wanneer je op de wedstrijd- dag ineens wél kiest voor kool-
hydraten, je lichaam hier iets minder goed mee uit de voeten kan. Je kunt twee dingen doen: af en toe trainen mét koolhydraten om je lichaam te leren hier energie uit te halen of doen wat je altijd gewend bent en dus ook op de wedstrijddag. Ineens switchen van weinig koolhydraten naar volgeladen op de wedstrijddag of andersom is in ieder geval geen goed idee

Halve of hele triathlon

Doe jij een halve of hele triathlon? Zorg dan dat je drie uur voor de start aan het ontbijt zit. Kies voor makkelijk verteerbare koolhydraten, zoals cornflakes, wit brood, bagels of witte toast. Neem zoet beleg (appelstroop, hagelslag, vruchtenhagel, honing) en vermijd producten met veel vezels, eiwit of vet. Dat betekent bijvoorbeeld geen eieren, worst, roggebrood en noten. Neem eventueel een klein beetje yoghurt. Vier witte boterhammen of anderhalve bagel met zoet beleg levert je zo’n 100 gram koolhydraten. Net zoals 100 gram cornflakes met 200 ml melk. Neem net voor de zwemstart nog een klein portie koolhydraten uit bijvoorbeeld een gel of 200-300 ml isotone sportdrank.

Vochtinname

Tijdens het slapen verlies je vocht via zweet en je ademhaling. Het is belangrijk om dit aan te vullen voor je wedstrijd. Drink bij je ontbijt minimaal 300 ml vocht. Dat kan water, thee, (deels koffie) of bijvoorbeeld vruchtensap zijn. Drink je deze hoeveelheid anderhalf uur voor de start van de race, dan hoef je niet bang te zijn dat je (veel) moet plassen. Al het overtollige vocht heb je in die anderhalf uur uitgeplast. Drink eventueel in het laatste kwartier voor de start nog wat water of sportdrank.
Let bij het opstaan goed op de kleur van je urine. Is deze (donker)geel of zelfs oranje (en heb je geen bietensap gedronken) dan mag je zeker wat meer dan die 300 ml drinken. En ja, koffie werkt vochtafdrijvend, maar alleen bij grote hoeveelheden. Dat wil zeggen: meer dan een halve liter. Eén of twee kopjes koffie mag je meetellen als vochtinname. Let nog wel even op: high energy drinks, (geconcentreerd) vruchtensap of frisdrank zijn geen goed idee bij het ontbijt. Onderzoek laat zien dat deze het risico op maag- en darmklachten verhogen.
Heb je veel moeite met ontbijten of heb je vaker problemen gehad? Dan is een vloeibaar ontbijt ook een prima optie. Een sportdrank die normaliter als herstel wordt gebruikt (met koolhydraten én een beetje eiwit) is een prima ontbijt op de ochtend van jouw wedstrijd. Zorg ook in dat geval voor zo’n 100 gram koolhydraten en rond de 20-30 gram eiwit.


 

Dit artikel komt uit Transition Magazine #29.

Deel dit artikel


Miriam van Reijen

Voedingsdeskundige van Transition

Nog niet
ingeschreven?

De redactie van Transition houdt jou graag op de hoogte van nieuwe artikelen, tips van onze Makers en sneak previews van nieuwe edities van het magazine.