Of het nu gaat om beginners, doorgewinterde triatleten of types die voor het eerst een piekmoment uitkiezen, bijna altijd is begeleiding op maat een wens. Maar wat is voor jou op maat? Heb je voldoende aan een voorbeeldschema op internet? Kun je uit de voeten met de trainingen van de club? Of heb je individuele begeleiding nodig? Transition zet voor jou de mogelijkheden op een rij.

We zien veel verschillende typen nieuwe triatleten een poging wagen binnen de sport: van doorgewinterde atleten met een achtergrond in een van de drie sporten zwemmen, fietsen of lopen die een hele triathlon willen volbrengen, tot volledig onervaren atleten die hun eerste sprintafstand willen finishen. Al deze atleten hebben verschillende doelen, hebben een andere manier van getraindheid en dus een verschillende aanpak nodig. Maar hoe weet je nu als atleet hoe je je het beste kunt voorbereiden op jouw doel, met jouw getraindheid en speciale wensen? Als je je in de triathlonsport gaat verdiepen, kan het soms wat overweldigend zijn. Er zijn triathloncoaches die je daarbij kunnen helpen. Of je kunt je aansluiten bij een triathlonclub in de buurt. Wat zijn de voor- en nadelen van trainen bij een club en bij een coach? Of kun je het helemaal zelf af?

Welkom bij de club

Voor veel startende atleten is het aansluiten bij de lokale triathlonclub de meest logische stap. Op deze manier kun je gemakkelijk nieuwe mensen leren kennen die zich net als jij durven te wagen aan triathlon. Bij sommige clubs zijn er atleten die al meer dan 20 jaar triathlon doen. Een ideale manier om tijdens een fiets- of looptraining te vragen naar hun ervaringen. Triathlon is ten slotte een sport waar ervaring een groot voordeel oplevert, dus als je kunt leren van de fouten die anderen al gemaakt hebben, hoef jij ze niet meer te maken. Grote kans dat je bij een club iemand vindt die net zo hard zwemt, loopt of fietst als jij. Zo kun je ook naast de clubtrainingen afspreken met een maatje om de motivatie hoog te houden.

Soms is het moeilijk om in je omgeving volledige steun te krijgen op het moment dat jij je ertoe zet bijvoorbeeld een hele triathlon te gaan doen. Op de club weten ze daar alles van en dat schept al gauw een band. Samen afzien en een gezamenlijke interesse. Een ander voordeel van het trainen bij een triathlonclub is dat er (bij de meeste clubs althans) altijd een trainer aanwezig is bij de trainingen die je vragen kunt stellen en die op je techniek kan letten. Vooral als beginnende zwemmer is het een enorm voordeel om de zwemtechniek op de juiste manier aan te leren.

Nadeel: haantjesgedrag

Maar aan het trainen bij een triathlonclub kunnen ook nadelen zitten. Als ego’s opspelen in groepstrainingen, wordt er te hard getraind. Haantjesgedrag komt bij bijna elke vereniging voor, maar als je je erop kunt voorbereiden dat de race pas wordt beslist op de wedstrijddag zelf en niet tijdens de trainingen, hoeft dit geen probleem te zijn.

Vooral als je een wedstrijd hebt uitgekozen vroeg of laat in het seizoen, zal de algemene jaarplanning van de triathlonclub voor jou niet per se het meest ideale programma zijn.

Een ander nadeel kan zijn dat de clubtrainer uitgaat van een algemeen jaarplan met de aanname dat de grootste wedstrijden in de zomer zijn. Sommige trainers zullen de trainingen aanpassen op de korte of lange afstand, maar er zullen ook clubs zijn waar alle atleten dezelfde trainingen doen. Vooral als je een wedstrijd hebt uitgekozen vroeg of laat in het seizoen, zal de algemene jaarplanning voor jou niet per se het meest ideale programma zijn. Bovendien zullen alleen de clubtrainingen normaal gesproken niet voldoende zijn om aan de trainingsomvang voor een hele triathlon te komen. De vraag is dan hoe je beslist wat je buiten de clubtrainingen om doet. Hier kun je de clubtrainer eens naar vragen, maar die zal niet voor elke clubatleet een jaarplanning, voorbereidende wedstrijden en een weekplanning kunnen of willen maken. Dat zou je dan alsnog zelf moeten doen of laten doen door een persoonlijke coach.

Vraag het de persoonlijke coach

Het grootste voordeel van een persoonlijke coach is dat hij of zij schema’s op maat voor jou kan maken die gericht zijn op jouw achtergrond, doelen en beschikbare tijd. Een coach kan je zo helpen met alles wat je nodig hebt. De coach denkt na over de juiste trainingen qua omvang en intensiteit op de juiste momenten in het jaar, denkt mee over de juiste voorbereidingswedstrijden en kan een wedstrijdplan opstellen voor intensiteit en voeding. Sommige coaches stellen eenmaal per maand een schema op, anderen per week. Sommigen kun je elke maand een mail sturen, andere coaches zijn altijd bereid je mailtjes, telefoontjes of appjes te beantwoorden mocht je ergens tegenaan lopen. Sommigen nemen maandelijkse testen af of hebben een vaste groep atleten waar je wekelijks bij kunt aansluiten. Zo groot als de verschillen in coachingsaanbod zijn, zo groot zijn ook de verschillen in prijzen. Je bent vaak een stuk duurder uit dan bij een club of wanneer je alles zelf gaat uitzoeken, maar aan de andere kant scheelt het een hoop tijd en stress qua planning en nadenken over de juiste trainingen.

Er is in Nederland veel aanbod, maar doordat het meeste online gebeurt zou je zelfs buiten de landsgrenzen op zoek kunnen gaan naar een coach die bij jou past. Dit is ook afhankelijk van of je je coach regelmatig wilt zien of dat online coaching voor jou voldoende is. Wil je een persoonlijke coach regelmatig zien voor 1-op-1 trainingen, dan brengt dit vaak wel extra kosten met zich mee. Daarnaast zijn er ook coaches die zich juist specialiseren in het geven van 1-op-1 trainingen. Dus mocht je bijvoorbeeld al goed kunnen lopen en fietsen, maar is zwemmen nieuw, dan zou dit een uitkomst kunnen zijn.

Welke coach kies je?

Het uitkiezen van een coach is al een karwei op zich. Hoe vind je de coach die past binnen jouw budget, eisen en persoonlijkheid? Het is bijna als het uitzoeken van een nieuwe partner. Enerzijds is het belangrijk dat je gelijkgestemd bent op bepaalde vlakken. Ben je iemand die van cijfertjes en analyseren houdt, dan is het handig om een coach te zoeken die hier ook mee werkt. Anderzijds kan het juist goed zijn om iemand te zoeken die op bepaalde vlakken een tegenpool is. Ben je iemand die altijd overal vol invliegt? Kijk dan eens naar een rustig persoon die wat voorzichtiger en terughoudender is en jou op het juiste moment kan terugfluiten.

Het is vooral belangrijk dat je een coach vindt die je kunt vertrouwen. Je moet deze persoon veel kunnen en durven vertellen, anders heeft een persoonlijke coach niet veel zin. Als jij niet deelt dat je het druk hebt op je werk of vanwege privéredenen even niet kunt trainen, dan kan de coach je ook niet helpen met het opstellen van het juiste trainingsprogramma. Je moet open durven zijn en, zonder per se op de details in te gaan, kunnen zeggen dat het even niet goed met je gaat. Heb je last van een kleine blessure, deel dit dan zo snel mogelijk zodat de oorzaak kan worden gevonden en een oplossing gezocht kan worden. Deel je dit niet, omdat je bijvoorbeeld bang bent dat je coach je dan minder laat trainen, dan doe je zowel jezelf als je coach te kort.

Op internet is veel te vinden over de prijzen en diensten van verschillende coaches, maar vraag ook eens rond binnen je kennissenkring of club waar mensen goede of minder goede ervaringen mee hebben.

Zelf aan de slag

Een goede optie, vooral als je weinig geld te besteden hebt, veel tijd hebt, eerst wilt uitvinden of triathlon wel echt iets voor je is zonder je ergens aan te binden, leergierig bent of als je heel eigenwijs bent aangelegd: zoek het lekker zelf uit. Het internet zit bomvol informatie. Er zijn tal van websites en YouTubekanalen waar je informatie vandaan kunt halen. Ook zijn er verschillende boeken geschreven over trainingsmethoden, periodiseringsmodellen, fysiologie, psychologie, zwem-, fiets-, en looptechniek en voeding waarin je je helemaal kunt uitleven. Door ‘trial and error’ kun je veel dingen op jezelf uittesten en kijken wat voor jou goed werkt. Het is wel aan te raden heel nauwkeurig een logboek bij te houden, zodat je kunt nagaan welke training welk effect had. Houd er ook rekening mee dat het enige tijd kan kosten om een methode te ontwikkelen die voor jou werkt.

Het voordeel van deze manier van trainen is dat je heel flexibel bent. Je kunt ook af en toe eens afspreken met die buurman die graag fietst, die collega die tussen de middag ook altijd baantjes gaat zwemmen en je kunt je loopschoenen aantrekken als jij je daar goed bij voelt en als jij daar tijd voor hebt. Het grootste voordeel van zelf trainen is dat je heel goed bij je gevoel kunt blijven. Ben je iemand die veel zelfdisicpline heeft en zich niet snel laat meeslepen, dan kan dit een manier zijn die voor jou goed werkt. Het grootste nadeel is dat je veel moet nadenken en plannen en dat er niemand is die feedback geeft op wat je doet. Laat daarom iemand die je goed kent en die ook in de triathlonsport zit af en toe eens meekijken in jouw logboek, je twijfels aanhoren en met je meedenken.

Kant-en-klare schema’s

Een iets laagdrempeligere optie is om een kant-en-klaar schema te halen van internet, of aan te schaffen via een personal coach waarmee je vervolgens zelf aan de slag gaat. Dit zijn bijvoorbeeld 12- of 16-weekse standaardschema’s die speciaal zijn ontwikkeld voor een sprint, halve of hele triathlon. Vaak heb je keuze uit schema’s voor beginners of gevorderden. Deze zijn te vinden via triathlonwebsites (zoals triathlonbond.nl) of -bladen, of je kunt ze via een persoonlijke coach bestellen. Er wordt dan geen feedback gegeven over hoe je de trainingen hebt uitgevoerd, maar het voordeel is dat je de trainingen flexibel kunt indelen en je niemand hebt die over je oordeelt of je het goed doet of niet.

Conclusie: Kijk vooral wat voor jou goed werkt en waar jij je goed bij voelt. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden.

Afhankelijk van je doelen, beschikbare budget en tijd en je persoonlijkheid, zijn er verschillende opties om je voor te bereiden op jouw triathlons. Er is geen ideaalplaatje. Wat het beste werkt, is per persoon verschillend en kan ook veranderen naarmate je langer in de triathlonsport zit en meer of andere wedstrijden wilt doen. Besef ook dat een combinatie mogelijk is. Je kunt bijvoorbeeld best een persoonlijke coach nemen, tweemaal in de week bij de club trainen én regelmatig YouTubefilmpjes bekijken over de ideale zwemtechniek. Kijk vooral waar jij je goed bij voelt. Er zijn meerdere wegen die naar Rome leiden.


Dit artikel verscheen in Transition Magazine #13

Tekst: Sarissa de Vries, bewegingswetenschapper, coach en toptriatlete.