Hij is al zeven jaar ’s lands beste triatleet op de lange afstand, maar afgelopen jaar was het een beetje stil rond Bas Diederen. De Limburger brandt nog van de ambitie en blijft gefocust op een topklassering in het Mekka van de triathlonsport: Ironman Hawaii.

Bas Diederen behoort al meer dan vijftien jaar tot de Nederlandse triathlontop. Eerst domineerde hij op de korte afstand en sinds 2011 is hij de meest succesvolle Nederlandse triatleet op de lange afstand. Het was een beetje stil rond de Limburger sinds hij eind 2016 Team4Talent verliet, maar zijn doelen voor 2018 zijn ambitieus. Aan de vooravond van het nieuwe seizoen blikt hij terug op cruciale momenten uit zijn carrière tot nu toe en vertelt hij over zijn plannen die uiteindelijk naar een topnotering in de Ironman Hawaii moeten leiden.

Op eigen benen staan

Bas Diederen en Team4Talent, het leek een onlosmakelijke combinatie sinds de oprichting van het team in 2011. Toch neemt Diederen eind 2016, na vijf succesvolle jaren, afscheid van Team4Talent en besluit hij op eigen kracht door te gaan. De bijna 38-jarige Limburger koos daarmee niet voor de makkelijkste weg, maar de beslissing voelt nog steeds goed. “Ik heb heel veel te danken aan Team4Talent, zonder hen was ik in 2012 zeker gestopt, maar ik wilde graag op eigen benen staan. Volwassen worden, zelf mijn richting bepalen. Het gevoel dat ik alleen verder wilde, ontstond halverwege het seizoen 2016 en werd alleen maar sterker. Eind december wist ik het zeker en heb ik de knoop doorgehakt. Het was best een grote stap, want ik had helemaal niks. De eerste weken waren dan ook best spannend, maar gelukkig had ik meteen al een paar toezeggingen van sponsors die me graag wilden ondersteunen en na drie maanden was alles rond.”

Diederen maakt op zijn achttiende kennis met de triathlonsport. Daarvoor was hij succesvol als zwemmer. Op 12-jarige leeftijd maakt hij de overstap van de zwemvereniging in zijn toenmalige woonplaats Echt naar PSV in Eindhoven en behaalt hij in totaal 22 Nederlandse titels bij de junioren. “In de zomer ligt het zwemmen stil en ik vond het leuk om hard te lopen en te fietsen en zo deed ik in Rosmalen voor de eerste keer mee aan een triathlon.”

Olympische Spelen gemist

De Limburger maakt als junior een voorzichtige start in de triathlonsport, maar als hij op zijn 21e de overstap maakte naar de senioren, gaat het snel. In zijn eerste jaar als senior eindigdt hij als vierde op het NK olympische afstand in Holten en kwalificeert hij zich voor het EK in Tsjechië. Tussen 2005 en 2007 domineert Diederen het NK olympische afstand, maar het lukte hem niet zich te kwalificeren voor de Olympische Spelen in Beijing. Sander Berk is in 2008 de enige Nederlandse mannelijke triatleet die in China in actie komt. “Ik moest twee keer in de top-10 van een World Cup eindigen en met een dertiende en zestiende plaats lukte dat net niet. Ik kan me altijd goed focussen op één wedstrijd, dat is mijn kracht, maar ik had er moeite mee om over een langere periode constant te presteren. Het was een teleurstelling, maar ik heb er niet lang mee gezeten. Mijn loopniveau op de 10 kilometer was simpelweg niet hoog genoeg om internationaal een goede uitslag neer te zetten.”

Twijfel over doorgaan

Na het missen van de Spelen legt Diederen zich toe op de midden afstand, een discipline waarin hij in totaal vier Nederlandse titels verovert. “Het bleek dat de langere afstand me beter lag dan de korte afstand”, vervolgt de triatleet uit Susteren. “Vooral op het looponderdeel kon ik op een halve beter uit de voeten en kon ik me zelfs meten met de beste triatleten ter wereld. Dat heeft puur met de afstand te maken. Op de langere afstand kom ik gewoon beter tot mijn recht. De halve triathlons gingen goed en ik had er ook plezier in, maar we hadden inmiddels kinderen gekregen, ik was parttime aan de slag gegaan als bewegingswetenschapper en ik twijfelde in 2011 of ik wel door moest gaan.”

“Ik schrok er eigenlijk van hoe hard ik daar ging in mijn eerste hele triathlon en realiseerde me dat de lange afstand me nog beter lag dan de halve.”

Maar zoals zo’n beetje iedere triatleet, wil ook Dierdern graag een keer meedoen aan de Ironman op Hawaii. “Daar moest ik eerder niet aan denken, ik vond de hele afstand ontzettend lang, maar het leek me toch ook wel mooi om op Hawaii afscheid te nemen.” Diederen kwalificeert zich in de Ironman Regensburg, waar hij als agegrouper tussen de profs als vijfde eindigt. “Ik schrok er eigenlijk van hoe hard ik daar ging in mijn eerste hele triathlon en realiseerde me dat de lange afstand me nog beter lag dan de halve.”

Coachen en trainen

Dat de lange afstand hem op het lijf geschreven is, laat hij in oktober 2011 op Hawaii zien. Diederen finisht tussen de professionals als 26en verovert er de wereldtitel bij de amateurs, of agegroupers. “Op Hawaii realiseerde ik me dat de hele triathlon echt iets voor mij was en gelukkig kwam op dat moment Team4Talent op mijn pad. Zo werd ik op mijn 32e prof en kon ik me daarnaast richten op het coachen en trainen van triatleten. Dat heeft zo moeten zijn, als Team4Talent me niet had gevraagd, zou ik na Hawaii zijn gestopt.”

Bij Team4Talent combineert de Limburger de kortere wedstrijden in de eredivisie met de lange afstand. Het grote doel is kwalificatie voor Hawaii, dit keer als prof. Eind 2012 finisht Diederen als tweede in de Ironman Cozumel en stelt hij kwalificatie voor Hawaii in 2013 veilig door in de Ironman Frankfurt als derde te eindigen.

Zonder grootste fan verder

Twee jaar lang heeft alles in het teken van Hawaii gestaan en Diederen is in Kona één van de favorieten voor de top-5, of misschien wel het podium. De kwalificatie- en voorbereidingsperiode waren perfect verlopen, Diederen steekt in de vorm van zijn leven, tot de dag voor de wedstrijd het noodlot toeslaat. Zijn vader, die met Bas en zijn vrouw mee was gereisd naar Hawaii, overlijdt een dag voor de race in zijn hotelkamer. “Ik kon het in het begin niet geloven, pas toen ik hem zag drong het tot me door”, vertelt Diederen. “Daarna verliep alles in een roes. We zijn mee gegaan naar het ziekenhuis en daar heb ik tot midden in de nacht formulieren moeten invullen om de repatriëring naar Nederland te regelen. De wedstrijd was geen moment meer in mijn gedachten. Pas toen iemand me vroeg ‘wat ga je morgen doen?’ besefte ik dat ik de volgende dag zou starten in de belangrijkste race van het seizoen.”

Zijn moeder, die in Nederland is achtergebleven om op de kleinkinderen te passen, laat hem weten dat zijn vader vast niet had gewild dat hij de wedstrijd laat schieten. “We kwamen rond één uur ’s nachts thuis en ik voelde me mentaal en lichamelijk – ik had al een hele tijd niets meer gegeten – uitgeput, maar om vijf uur ’s ochtends heb ik de knoop doorgehakt om toch te starten. Al wist ik toen al dat een goed resultaat er niet meer in zou zitten. Ik had wel de drive om te finishen en ik kwam nog als twaalfde uit het water, maar halverwege het fietsen was ik helemaal op. Ik kon gewoon niet verder.”

Mooiste race tot nu toe

Zijn vader was zijn grootste fan. “Hij vergezelde me op zaterdag op zijn mountainbike altijd tijdens lange duurlopen en hij was er altijd bij tijdens grote wedstrijden in Europa”, vervolgt Diederen. Het is dan ook een groot gemis dat zijn vader er niet bij is in 2015 als hij de eerste Ironman in Maastricht op zijn naam schrijft. “Dat was toch wel de mooiste race uit mijn carrière tot nu toe. Dat ik in Frankfurt op het podium eindigde was ook mooi, maar Maastricht schat ik qua beleving toch net iets hoger in. Na 60 kilometer kreeg ik problemen met mijn elektronische versnellingsapparaat en kon ik niet meer schakelen. Ik moest op het grote blad al die klimmetjes doen. Op het moment zelf was dat niet zo leuk, maar achteraf maakt het de overwinning nog mooier. In je eigen stad winnen – ik heb in mijn studietijd in Maastricht gewoond – en ook nog eens op die manier, maakte het onvergetelijk.”

Ruimte om te presteren

In 2015 – twee jaar na het overlijden van zijn vader – keert Diederen terug op Hawaii, maar ook dit keer haalt hij de finish niet. “Ik ging terug omdat ik iets recht wilde zetten”, blikt hij terug. “Ik dacht de dood van mijn vader goed te hebben verwerkt, maar onbewust was ik er toch nog wel mee bezig. Terugkeren naar die tragische plek bleek dan ook moeilijker dan ik dacht. De race pakte niet goed uit – een wedstrijd als deze geeft al genoeg spanning onder normale omstandigheden – en ik gaf uiteindelijk op tijdens het lopen. Toch is het goed dat ik er ben geweest. Volgende keer voelt het hopelijk een stuk lichter in mijn hoofd en is er ruimte om goed te presteren.”

“Veel verder kijken dan Hawaii wil ik nog niet, maar ik neem zeker geen afscheid van de triathlonsport.  Mijn werk als coach is verweven met deze sport en ik beleef er nog steeds heel veel plezier aan.”

Afgelopen seizoen lukte het hem niet om zich voor Hawaii te kwalificeren, maar met een vijfde plaats in de Ironman Barcelona vorig jaar oktober (in een persoonlijk record van 8 uur en vier minuten) is hij nu al goed op weg. Diederen wil zich dit jaar in twee halve Ironmans – waarschijnlijk in Kraichgau in Duitsland en het EK Ironman 70.3 in Denemarken – en in de Ironman in Klagenfurt kwalificeren voor Hawaii. In Maastricht komt hij dit jaar niet in actie omdat er in de Limburgse hoofdstad geen wedstrijd voor mannenprofessionals op het programma staat. “Hawaii heeft mijn focus, daar wil ik in de top-5 eindigen. Vorig seizoen had ik wat pech – ik reed drie keer lek in Frankfurt – en verzamelde ik niet genoeg punten. Ik ga er vanuit dat het me dit jaar wel gaat lukken. Veel verder kijken dan Hawaii wil ik nog niet, maar ik neem zeker geen afscheid van de triathlonsport.  Mijn werk als coach is verweven met deze sport en ik beleef er nog steeds heel veel plezier aan.”

Highlights
6 Nederlandse titels olympische afstand
4 Nederlandse titels halve triathlon
Agegroup wereldkampioen Ironman Hawaii 2011
2e Ironman Mexico 2012
3e Ironman Zuid-Afrika 2013
3e Ironman Frankfurt 2013
1e Ironman Maastricht 2015
3e Ironman Maastricht 2016 & 2017

Dit artikel verscheen in Transition Magazine #14
Beeld: Ingo Kutsche