Een marathon gelopen? Natuurlijk. Een keer het kanaal over zwemmen? Waarom niet. Een etmaal op je longboard skaten? Omdat het kan. Rondje om mont blanc rennen? Afvinken. Enduro-sporten zijn in. Of nooit uit geweest. Tijd voor een verkenning van het landschap.

Lange tijd was de Ironman op Hawaii the world’s toughest race, vervolgens werd het the world’s toughest one day race en ondertussen is het enkel nog one of the world’s toughest races. Is dat een inflatie van de hele triathlon? Geenszins. Het wil enkel zeggen dat er andere varianten van extreme duursporten ontstaan zijn, die misschien wel net zo zwaar zijn. Of zwaarder. Misschien ook wat minder de gebaande paden en de geasfalteerde wegen volgend. Als triatleet of duatleet wil je daar misschien ook weleens van afwijken. De mogelijkheden zijn er volop en sinds de opkomst van social media worden de voorbeelden in je broekzak afgeleverd. Want wat hij kan… en wat zij doet…

Versnelling in de gekte

Ver voor het ontstaan van de Ironman op Hawaii waren we al bezig met het onderzoeken van de grenzen van ons menselijk kunnen. Uithoudingsproeven zijn van alle tijden. Voortkomend uit militaire doeleinden en uit particuliere initiatieven. Ook het combineren van sporten is al een langlopend verschijnsel. Onlangs dook een artikel uit De Telegraaf van 1915 op, teruggevonden door sporthistoricus Jurryt van de Vooren, waarin de Engelsman Walter Brickett lof toegedicht werd, nadat hij een eigenaardig wereldrecord vestigde. Brickett, toen 50 jaar, wandelde een mijl, rende daarna dezelfde afstand, liep vervolgens over horden, fietste, roeide aansluitend en zwom ten slotte. Het kostte hem vier maanden training om zich voor te bereiden, aldus de Engelse media, die ook over de opzienbarende sportprestatie schreven. Hij scheen het in 1914 ook al gedaan te hebben.

Het bleef in de prille 20e eeuw veelal bij dit soort, ietwat zonderlinge uitdagingen die intussen meestal vergeten zijn en enkel na het raadplegen van historische bronnen zo nu en dan nog tevoorschijn komen. Een uitzondering is natuurlijk de Tour de France, ooit begonnen als ultieme fietsuitdaging met monsterritten door vooraf als onbegaanbaar bestempelde gebieden zoals de Pyreneeën. Deze enduro-gekte werd vanaf het prille begin zeer goed gedocumenteerd, want immers bedacht en georganiseerd door journalisten.

De laatste jaren lijkt een behoorlijke versnelling plaats te hebben gevonden in het aantal en soort races dat ons wordt aangeboden, vaker wel dan niet gepaard gaand met claims als zwaarste of langste race óóit. Ze vliegen ons dagelijks rond de oren op Facebook of Instagram. Het is ook niet langer enkel het domein van de ex-marinier en de topsporter die de grenzen voor ons onderzoeken. Iedereen lijkt aan te haken, van je accountant tot de tv-presentator en je gepensioneerde schoonvader. Ze blijken prima in staat om prestaties te leveren die een aantal jaar terug voor onmogelijk werden gehouden of toch op zijn minst zeer uitzonderlijk werden bevonden.

Uitdagingen faciliteren

De zwemtocht van Maarten van der Weijden van afgelopen maand is uiteraard een bijzondere prestatie, maar voor de kenners van het enduro- of ultrawereldje is het slechts een van de vele bovenmenselijke prestaties die ze dagelijks geserveerd krijgen op hun tijdlijn. En hoewel het onwaarschijnlijk is dat de Elfstedenzwemtocht ooit zo populair wordt als de schaatsvariant, is er een goede kans dat er nog wel wat meer mensen te motiveren waren geweest voor Maartens zwemtocht als er een openbare inschrijving was geweest. De Elfstedentocht wordt individueel geschaatst, gefietst, gestept, gerend, geroeid, dus waarom ook niet gezwommen? De vraag is niet of er andere sporters zo gek te krijgen zijn, maar enkel of alle waterdoorgangen en bruggen lang genoeg vrij gehouden kunnen worden om de gekte plaats te kunnen laten vinden.

Extreme afstanden

Duursportlogger Strava houdt een virtuele ranking bij wie op het platform maandelijks het meeste aantal kilometers of hoogtemeters heeft gefietst of gelopen. Sporters worden beloond met virtuele badges en trofeeën, soms aangevuld met gesponsorde reële producten. Wat opvalt bij het bekijken van die klassementen, is dat de hoger geplaatsten op de ranking zulke extreme afstanden afleggen, dat er weinig ruimte lijkt voor een reguliere baan of een gezin. September is aan zijn vijfde dag toe en iemand heeft al meer dan 300 kilometer gerend. Met fietsen komt de 2.000 kilometer al in zicht. De Gran Fondo trofee pakken, waarbij je op een dag minstens 100 kilometer moet fietsen? Met een rondje Zuiderzee van 400 kilometer kom je niet eens in de top tien terecht. En als je ziet hoeveel mensen er dat soort ondernemingen op touw zetten, dan ga je vanzelf denken dat dit het nieuwe normaal is van hoe je je dagelijkse sportbeoefening beleeft.

Als dat vervolgens iets zegt over de trainingsomvang die bereikt wordt met al die kilometervreterij, dan is het ook logisch dat we een verschuiving zien in het type events en races waar we aan deelnemen. Een marathon of zelfs een hele triathlon is al lang niet zo bijzonder meer. Wil je jezelf echt eens goed tegenkomen dan zul je wat verder van huis moeten zo lijkt het. Of heel veel rondjes vlakbij je huis. Héél héél veel. Het is aan jou, want de wereld wacht op je. Wij geven in elk geval alvast een kleine verkenning van wat er zoal te doen is buiten de veelal goed verzorgde en strak belijnde paden van de triathlonsport. Oogkleppen af, stoute schoenen aan en hoppa, daar ga je!

UTMB

Zonder overdrijving is de Ultra Trail du Mont Blanc, of UTMB, het Kona van de ultra trailrunning sport. Met 168 kilometer en 10.000 hoogtemeters en tenminste één doorwaakte nacht is dit op voorhand een epische tocht. De vergelijking met Kona gaat verder dan alleen de zwaarte. Ook dit circus is intussen sterk geïnternationaliseerd, kent diverse satellieten en werkt met kwalificaties voordat je naar het Mekka van de trailrunsport af mag reizen. Er zijn overigens ook kortere varianten, ook met kwalificatiesysteem. Genoeg om jaren mee vooruit te kunnen.
Haute Route

Volgens eigen claim de meest prestigieuze meerdaagse fietskoersen voor individuele amateurs. Zwaarder dan de Tour de France, zo wordt gezegd. Je had Haute Route bijvoorbeeld kunnen kennen uit de befaamde documentaire Icarus. Geheel verzorgd, strak georganiseerd en loodzwaar. De originele variant bestaat uit zeven dagen koersen. Er is nu ook een light-versie van drie dagen. Reken op veel hoogtemeters, hoge tempo’s, zeer fitte tegenstanders en het ultieme gevoel een weekje te leven als een wielerprof.
Breca Swimrun 

Misschien wel het dichtst bij voor de triatleet die over de schutting wil kijken, is het swim-run gebeuren. Denk: Rondje Eilanden XXXXXL. Al rennend en zwemmend baan je je een weg door het landschap en wissel je oneindig vaak tussen de sporttakken. Er zijn vlakke varianten, maar ook zeer bergachtige omgevingen. Bekend is de bakermat Ötillö (in het Zweeds zoiets als van eiland tot eiland), compleet met een eigen WK en net als Ironman ontstaan uit een weddenschap, maar ook Breca Swimrun timmert hard aan de weg. Een typische race wordt door paren afgelegd, met speciale swim-run wetsuits aan, zwempeddels en pullbuoys mee en loopschoenen aan. Reken op totale afstanden tot 10 kilometer zwemmen en mogelijk meer dan een marathon aan loopkilometers. Ook hier zijn kortere varianten intussen in zwang geraakt zodat de beginnende swimrunner kan proeven aan de gekte. Extra leuk: paren kunnen van hetzelfde geslacht zijn, maar ook gemengd. Met eigen klassement uiteraard.


Dit artikel verscheen in Transition Magazine #17