Een aantal triathlons uit de beginjaren van de sport bestaat nog altijd en viert lustrum na lustrum. Vele evenementen hielden na verloop van tijd op te bestaan. Zo nu en dan maakt er eentje een comeback. Rosmalen is zo’n feniks, die uit de as herrees.

Tekst: Norbert van der Plas

Beeld: Marieke Smit/Beeldbank Triathlon Rosmalen

In 1978 vond volgens de overlevering de eerste triathlon ter wereld plaats. Op 18 februari in dat jaar volbrachten twaalf van de vijftien startende deelnemers de eerste Ironman op Hawaï. De sport bleek zo’n groot succes dat het triathlonvirus zich al snel over de wereld verspreidde. In 1981 was de eerste in Nederland, de Holland Triathlon in Den Haag. Rosmalen, bij Den Bosch, volgde rap en was daarmee één van de eerste triathlons in ons land.

Bekende namen

De triathlon van Rosmalen begon kleinschalig, maar wist in de loop der jaren uit te groeien tot één van de grootste wedstrijden van Nederland. De wedstrijd werd al snel zelfs zó groot dat er op een gegeven moment een tweedaags evenement van werd gemaakt; op de zaterdag gingen de trio’s van start en op zondag de individuele atleten. Het uitslagenboekje (!) van 1997 laat zien dat destijds 296 trio’s meededen. Netjes onderverdeeld in damestrio’s, gemengde trio’s en herentrio’s. In totaliteit namen 366 individuele atleten deel aan de bondswedstrijd, de kwart, de Olympische afstand of de sprint. Meer dan 1250 atleten bereikten juichend de eindstreep.

‘Rosmalen’ trok al snel bekende namen aan. Veel van de oud-deelnemers zijn ook nu nog actief, onder wie Cora Vlot, Annemieke Rademaker, Jos Broeren, Bas Diederen en Albert Corvelijn. Ook prominenten, zoals Gerrie, Gré en Roxanne Knetemann en de prinsen Maurits en Bernard junior startten in het bruisende dorp. Bijzonder was met name oud-basketballer Kees Akerboom uit Rosmalen. Hij stond in de vorige eeuw meerdere malen aan de start in zijn woonplaats. Na het stoppen van zijn sportcarrière moest hij zijn 207 centimeter lange lijf regelmatig in beweging houden. Samen met enkele vrienden besloot hij om dan maar aan de triathlon mee te doen, alhoewel hij niet van zwemmen hield, lopen niets vond en fietsen eigenlijk ook niet.

Foto: Hanneke van der Plas voor Triathlon Rosmalen

Teloorgang

Rosmalen bleek een waar volksfeest, met verklede trio’s, circa 1400 deelnemers, overvolle terrassen en duizenden toeschouwers. Toch bleek de triathlon niet voor eeuwig, want in 2000 vond uiteindelijk de laatste editie plaats. Het centrum van Rosmalen was eind jaren negentig op alle mogelijke data in het zomerseizoen bezet met andersoortige activiteiten. Bij het aanbreken van de nieuwe eeuw bereikte de belangstelling in de bijna 20-jarige geschiedenis van de triathlon zelfs het dieptepunt, zowel qua betrokkenheid van vrijwilligers, als potentiële sponsoren en -niet onbelangrijk- het aantal inschrijvingen van deelnemers. Triathlon Rosmalen ging ter ziele. Het was een teken des tijds. De hausse was voorbij.

De jaren daarna lieten een afnemende populariteit zien van de triathlonsport in Nederland. Evenementen verdwenen van de bondskalender en ook de triathlonverenigingen kampten met een afnemend ledenaantal. De sport had de olympische status gekregen en de Nederlandse ploeg debuteerde in Sydney, maar in eigen land was de teloorgang ingezet. Atletiekvereniging OSS Volo uit Den Bosch doekte de triathlonafdeling op. Sommige leden maakten de overstap naar TV RDG (Rosmalen, Den Dungen, Gestel) die daardoor nog nét levensvatbaar bleef. Het organiseren van een triathlon in Rosmalen in die periode leek verder weg dan ooit.

Het organiseren van een triathlonwedstrijd is geen sinecure. Hoe doe je dat, als de kennis van vroeger verdampt is?

Herrijzenis

Na een aantal jaren neergang nam de animo in duursport langzaamaan toch weer toe. Triathlon lifte mee op de volgende hardloopgolf, onderscheidde zich steeds meer als nieuwe uitdaging voor wie de marathon, Alpe d’Huez en de grachtenswims al kende. In het tijdsbestek van ongeveer een decennium werd de krimp omgezet in voorzichtige groei. Deelnemersaantallen werden groter, nieuwe evenementen ontstonden en er kwam na jaren ook in Rosmalen opnieuw de behoefte om een ‘eigen’ triathlon te organiseren. Aanvankelijk bleef het bij enkele onhaalbare ideeën. Het organiseren van een triathlonwedstrijd is immers geen sinecure; er moet aan zo ontzettend veel gedacht worden, en er moet gigantisch veel georganiseerd worden. Hoe doe je dat, als de kennis van vroeger verdampt is?

Ergens in het voorjaar van 2017 kwamen op een avond in een lokale brasserie drie mannen bijeen om vrijblijvend met elkaar te praten over het opzetten van een triathlonevenement. Hans de Wit, voorzitter van de lokale loopgroep, had geen enkel idee wat een triathlon inhield, maar had verstand van sponsorwerving en vond het leuk om iets nieuws te organiseren. Paul Hazenberg had al enkele jaren een groot foodtruckfestival georganiseerd, had geen enkele affiniteit met triathlon, maar vond het vooral leuk om weer een nieuw feestje te houden. En Norbert van der Plas had geen enkel benul van sponsorwerving of evenementorganisatie, maar wist na 20 jaar als triatleet actief te zijn geweest inmiddels wél alles van triathlon. Na twee uurtjes praten werden over en weer de handen geschud en was de (her)geboorte van Triathlon Rosmalen een feit.

Foto: Marieke Smit

Feniks uit de as

Op 1 januari 2018 wordt het startschot voor de inschrijving gegeven bij de nieuwjaarsduik in de Groote Wielenplas. Via een uitgebreide mediacampagne is eerder kenbaar gemaakt dat de online inschrijving om exact drie uur ‘s middags zal starten. Vanaf dat moment stromen de inschrijvingen in rap tempo binnen. Na slechts twee dagen zijn alle vierhonderd individuele startbewijzen voor de achtste en kwart triathlon vergeven en na een week ook alle plaatsen voor de honderd trio’s op de achtste en de kwart. Op 9 januari is de  wedstijd officieel -en zoals in de beste jaren het geval was- ‘uitverkocht’. De triathlon in Rosmalen leeft alsof deze nooit weg was. Bij de vroege inschrijvers ook basketballer Kees Akerboom junior, zoon van de ‘oude’ Kees. Samen met enkele vrienden heeft hij besloten om aan de triathlon mee te doen. De cirkel is dan al rond.

Speakers Ruud de Haan en Edwin Smolders halen de finishers binnen alsof er nooit een editie gemist is tussen 2000 en 2018. Triathlon Rosmalen is andermaal -of nog steeds- het volksfeest waar het Brabantse dorp om bekend stond in de triathlonwereld.

Honderden uren steekt de organisatie in de voorbereidingen en op 17 juni betaalt al die moeite uit in een feestelijke terugkeer van een klassieker. Zevenhonderd atleten en enkele duizenden toeschouwers genieten van een fantastische wedstrijd. Met name de locatie blijkt een sterke troef. Alle activiteiten spelen zich af rondom één centraal punt aan De Groote Wielenplas. Vanaf een bastion kan het publiek het zwemmen perfect volgen. Verder is er een groot horecaterrein waar de Brabantse bourgondische levenswijze gevierd kan worden. Voor kinderen is er op het strand een zogeheten obstacle run. Er is een promodorp, waar de laatste snufjes op triathlongebied kunnen worden bekeken en gekocht en een sportmedische fysiotherapiepraktijk mensen ook nog terzijde staat met raad en daad. Speakers Ruud de Haan en Edwin Smolders halen de finishers binnen alsof er nooit een editie gemist is tussen 2000 en 2018. Triathlon Rosmalen is andermaal -of nog steeds- het volksfeest waar het Brabantse dorp om bekend stond in de triathlonwereld. Een van de eerste triathlons van Nederland is ineens weer springlevend. Schrijf 16 juni 2019 maar vast in de agenda. De triathlon van Rosmalen is terug!

Foto: Triathlon Rosmalen

De feniks herrijst
In de loop der jaren zijn veel triathlons in ons land ter ziele gegaan. De oorzaken zijn divers en in eerdere edities van Transition en Triathlon Sport is daar regelmatig bij stil gestaan. Rosmalen is gelukkig niet de enige feniks die uit de eigen as herrezen is. Ook Nuenen, Markelo, Aalten en recent Huizen en Stein zijn voorbeelden van wedstrijden die na een periode van afwezigheid terugkeerden op de racekalender. Loop jij net als de organisatoren van Rosmalen met plannen om een wedstrijd (opnieuw) op te zetten en weet je niet waar te beginnen? Neem contact op met de NTB voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek en een heleboel tips&trucs om goed van start te gaan. Meer info: evenementen@triathlonbond.nl