Zoals zoveel Nederlanders al tientallen jaren doen, trekken ook de crosstriatleten naar Frankrijk. Naar de Vogezen, om precies te zijn. Was daar niet in september altijd een bekende triathlon? Jazeker! Gerardmer is een klassieker. XTERRA France is hard op weg dat ook te worden. In Xonrupt-Longuemer doen ze er alles aan om de heroïek die hoort bij de offroaddiscipline optimaal te faciliteren. Steile beklimmingen, gladde paadjes, spectaculaire ramps om met fietsen overheen te scheuren en een decor dat garant staat voor mooie platen. Er mag dan gekampeerd worden en een lang weekend voelt misschien als een vakantie, de race is dat allerminst. Werkendag in de modder.

Joost Christiaans (36)

Een crosser in hart en nieren, is Joost Christiaans. De Renkummer beheerst het mountainbiken als geen ander. Zwemmen is een ander verhaal. Christiaans komt na 1500 meter als 177e uit de wasmachine in Xonrupt-Longuemer. De wtertemperatuur valt mee, dit jaar. Er was wel wat gestoei voor nodig om zijn plekje te veroveren bij een paar boeien. Ook dat hoort erbij, in deze groots opgezette crosstriathlon. Meer dan 800 atleten trotseren het glibberige parcours in de Vogezen, waar het in de week voor de race veel geregend heeft. Christiaans kan aanvankelijk nauwelijks opschuiven. Er moet door de drukte gewandeld worden op de eerste klimmetjes. Zodra er één atleet van de fiets moet, staat iedereen stil. Zo is het nu eenmaal. Joost schuift nog wel flink op en wordt uiteindelijk vijftigste, maar besluit niet de berggeit uit te hangen op het looponderdeel. Stabiel is goed genoeg vandaag. Over een paar weken is het EK. Daar goed zijn is belangrijker. Daar mag de piek komen te liggen. Deze race is te mooi om te laten liggen, ook al werd het de zwaarste uitvoering die hij van deze wedstrijd meemaakte.

Riikka Vreeswijk-Kelja (49)

Het is dinsdag na de wedstrijd en Riikka Vreeswijk-Kelja heeft een rondje gefietst na het werk. Lekker rustig. De spieren voelen alweer goed. De Fins-Nederlandse doet al crosstriathlons sinds 2003. Na tien ironmans en twee keer op Hawaii te zijn geweest viel ze voor de pure uitdaging in de natuur die offroad met zich meebrengt. Het wereldje is ook zo leuk. Er is veel respect voor elkaar. Ze hebben een andere mentaliteit, de XTERRA atleten. Je vindt er natuurmensen, kampeerders, avonturiers, die van gezelligheid onderling houden. Vroeger ging Vreeswijk-Kelja op pad met vriendin en concurrente Ingrid van Lubek. Samen naar wedstrijden, tentje mee, potje koken, een hele leuke tijd. Met haar 49 jaar heeft ze intussen veel ervaring in te brengen. Het technische fietsonderdeel ligt haar goed. Mountainbikemarathons, cross-country wedstrijden om de ATB-skills aan te scherpen. Het hoort erbij, voor de XTERRA atleet. De wedstrijd in Frankrijk was lang en zwaar geweest. Langer dan normaal in dit soort races, meer zoals een halve triathlon op de weg. Als je al 29 jaar triathlons doet, dan weet je hoe je daarop inspeelt. Dan klop je zomaar een boel jongere deelnemers. Twaalfde vrouw wordt ze overall en ze wint de agegroup 45-49.

Mark Hamersma (24)

Net over van de neosenioren naar de elite, dat is even wennen voor triathlonprofessional Mark Hamersma. Hij wil van crosstriathlons zijn living maken. Niet eenvoudig. Het is een kleine tak van sport, met minder exposure en sponsormogelijkheden dan bijvoorbeeld de olympische afstand. Toch is dit de niche waarin de Veenendaler het zoekt. Hij excelleert als het zwaar wordt. Pakt ook zijn wegwedstrijden mee waar het kan. Bijvoorbeeld in de Eredivisie, met zijn team Squadra uit Eindhoven. In Frankrijk voert Mark zijn vooraf bedachte plan perfect uit. “Plan the race, race the plan” is het motto. Plek zestien, tussen de internationale top, is zijn deel. Als sterke loper, moet Hamersma het hebben van het slotonderdeel. In Xonrupt-Longuemer lopen ze twee ronden van elk vijf kilometer. Per rondje 160 hoogtemeters. Smalle paadjes, steile hellingen. Hij traint er veel op, dat technische lopen. Op Kwintelooijen bijvoorbeeld, het landgoed met de steile zandverstuivingen vlakbij zijn woonplaats. Je moet de omstandigheden opzoeken en ze meester worden. Hamersman, zoals zijn bijnaam luidt, is goed op weg.

Ferdinand Oldeman (35)

Fietsen in de modder, met stenen, glibberige drek en boomwortels. Het viel niet mee voor Ferdinand Oldeman, deze race. Ga maar na, twee ronden fietsen van elk 20 kilometer. Per ronde ruim 600 hoogtemeters. Oldeman pakt het eerste rondje in 80 minuten. Goed op weg. Daarna wordt het minder. Paar keer bijna vallen, ketting die eraf gaat. Het zijn de dingen die je tegenkomt op dit soort parcoursen. Het energieniveau daalt. Toch veilig terug in de wisselzone en dan lopen. Banaan, water, cola, zoute koekjes. Aanvullen en doorgaan. De Voorburgse Fries heeft in het looponderdeel veel progressie geboekt, de laatste jaren. Kan er ook echt van genieten. Zelfs als hij dan in de laatste kilometer toch nog ergens onderuit schiet. Hoort erbij, gewoon naar de finish. Bemodderd en al. Plek 94 overall is voor hem. En dan wacht het schoonmaakwerk. Ook dat is crosstriathlon. Zuinig zijn op je materiaal, want in een volgende race moet je er weer op kunnen vertrouwen. Daarna een biertje, want dat mag wel na zo’n Vogezendag. Toch nog beetje vakantie.

Offroad triathlons en XTERRA

In 1996 gaan op Maui triatleten en mountainbikers de strijd met elkaar aan, in wat de geboorte zal zijn van de offroaddiscipline van de triathlonsport. Deze race kreeg al snel bekendheid onder de noemer XTERRA. Intussen is het een wereldwijd circuit, met professionele atleten en agegroupers, die strijden voor een WK-ticket. Dat WK is in oktober op Maui. Klinkt bekend? Het lijkt inderdaad op het verhaal van Ironman. Alleen al in de VS zijn 70 van deze races, die aangesloten zijn bij het XTERRA-label. Daarnaast is er een World Tour, waar XTERRA France deel van uit maakt. Crosstriathlon in Nederland ‘Dit is pas een triathlon“, zo meldde de Haagse Courant van maandag 10 augustus 1998. In Kijkduin was een triathlon op en rond het strand van de Noordzee georganiseerd; de Beach Challenge is geboren. Ook op Ameland zijn ze er vroeg bij. In 2008 wordt daar het eerste EK georganiseerd. Kijkduin volgt in 2012 met een EK en in 2013 vindt er zelfs het ITU WK plaats. Liefhebbers van crosstriathlon en crossduathlon komen in Nederland ruim aan hun trekken, met diverse evenementen gedurende het hele jaar. Triathlons in de zomer, duathlons als het water te koud wordt in herfst en winter. Het NK Crosstriathlon vindt dit jaar plaats in Renkum, op zaterdag 26 augustus. Voor wie graag vaker aan evenementen deelneemt, zijn er de Schwalbe Cross Series, met klassementen per leeftijdsgroep en onderscheid tussen duathlons en triathlons. Kijk op www.ntbinschrijvingen.nl voor een evenement bij jou in de buurt!

Dit artikel verscheen ook in Transition Magazine #10