Na een periode met tropische temperaturen is het buitenwater behoorlijk opgewarmd. Een probleem wat dan kan ontstaan, als gevolg van besmetting van stilstaand zoetwater, is zwemmersjeuk. Dit is een allergische reactie veroorzaakt door Trichobilharzia. De larven van deze wormsoort die bij eenden voorkomt, kunnen een klein stukje in de menselijke huid binnendringen.

Schistosomen, waaronder het geslacht Trichobilharzia valt, zijn wormen die in de bloedvaten van gewervelde dieren leven. Trichobilharzia besmetten verschillende eenden- en ganzensoorten. De wormpjes leggen eitjes die in het water terechtkomen. De larven uit deze eitjes dringen via slakken als tussengastheer in een nieuwe larvenvorm (cercarie) weer de huid van watervogels binnen om ze weer te besmetten. Zo begint de cyclus opnieuw. De cercariën kunnen per ongeluk ook de menselijke huid binnendringen. Bij de mens dringen ze niet de bloedvaten binnen maar blijven ze in de huid steken. Dit veroorzaakt een allergische reactie.
Daar waar zowel watervogels als de juiste slakken voorkomen kunnen de larfjes in het water zitten. Buitenwater dat officieel als zwemwater aangemerkt wordt, wordt gecontroleerd op het voorkomen van het wormpje. Wanneer men de larfjes aantreft zullen er borden langs de kant verschijnen waarop gewaarschuwd wordt. Niet alle plaatsen waarin men kan zwemmen worden echter gecontroleerd. Het risico op zwemmersjeuk treedt op in watertjes waar men zowel de eenden als de slakken kan verwachten: niet zo heel diep, stilstaand of langzaam stromend water.

Verschijnselen
In Nederland komt de aandoening veel voor, zodra er in het begin van de zomer op grotere schaal in oppervlaktewater wordt gezwommen komen over het algemeen de eerste meldingen van zwemmersjeuk binnen bij het RIVM. Wanneer een mens voor de eerste keer besmet wordt met Trichobilharzia treedt na 10 tot 30 minuten jeuk op, die meestal snel weer overgaat. Er verschijnen wat rode plekjes op de huid, op de plaats waar de larfjes binnen gedrongen zijn. Eén à twee weken later ontstaan er kleine, jeukende rode bultjes op diezelfde plaats. Dat is een reactie van de huid op de larfjes die in de huid dood gaan.
De eerste keer kan de besmetting vrijwel ongemerkt voorbij gaan. Wanneer iemand later opnieuw besmet wordt zullen de symptomen echter veel heftiger zijn. Door de huidreactie zullen de larfjes eerder gedood worden, maar dit kan gepaard gaan met heftige jeuk en rode vlekken die bultjes worden. De aandoening gaat binnen ongeveer een week vanzelf over en hoeft niet te worden behandeld (tenzij er door het krabben huidontstekingen zijn ontstaan).

Behandeling
Over het algemeen gaat zwemmersjeuk binnen een week vanzelf over. De aandoening hoeft dan ook niet behandeld te worden. Tips om de symptomen te verzachten zijn: Koele compressen leggen of mentholcrème smeren op de bulten. Als er door het krabben huidontstekingen ontstaan of als de uitslag heel hardnekkig is en gepaard gaat met koorts, is het raadzaam om even bij de huisarts langs te gaan. Deze kan dan een zalf of geneesmiddel voorschrijven tegen de allergische reactie.

Voorkomen
Niet zwemmen in oppervlaktewater is natuurlijk de meest gemakkelijke manier om eventuele zwemmersjeuk te voorkomen. Als buitenwater officieel wordt aangemerkt als zwemwater kun je er vanuit gaan dat er wordt gecontroleerd op de aanwezigheid van wormpjes. Als er larven in water zijn aangetroffen, verschijnen er over het algemeen waarschuwingsborden langs de kant. Als je niet zeker weet hoe gevoelig je bent voor zwemmersjeuk kun je beginnen met een korte duik of pootje baden. De kans op jeuk neemt af als je niet langer dan tien minuten in het water blijft, je daarna goed afdroogt en direct droge kleding aantrekt.