Richard Murray kenden we eerst vooral als de vriend van Rachel Klamer, maar al enkele jaren is de 28-jarige Zuid-Afrikaan één van de hoofdrolspelers in de World Triathlon Series. Na twee olympische cyclussen en zijn rollercoaster jaar in 2016 — toen hij zijn sleutelbeen brak en net naast het podium eindigde tijdens de Spelen in Rio — is het nu tijd voor een season of having fun.

Het seizoen is nog maar net begonnen, maar tot nu toe heeft Richard Murray niet alleen veel plezier in zijn ‘season of having fun’, maar was hij ook erg succesvol. In het begin van het jaar zegevierde hij in twee World Cup-races, in Kaapstad en het Nieuw-Zeelandse New Plymouth, finishte hij als tweede in de eerste Word Triathlon Series-wedstrijd in het Australische Gold Coast, won hij de Zuid-Afrikaanse XTERRA titel en zwom, fietste en liep hij 100.000 dollar bij elkaar door de eerste Super League Triathlon in Australië op zijn naam te schrijven. Na deze drukke start was hij in april weer even een paar weken thuis in het Zuid-Afrikaanse Durbanville om zich voor te bereiden op zijn eerste halve triathlon in Slowakije.

Richard groeide op in Durbanville, een voorstad van Kaapstad die bekend staat om de vele wijngaarden en de lage criminaliteitscijfers. Op zijn elfde deed hij mee aan zijn eerste triathlon. “Ik vond sporten erg leuk en deed veel verschillende dingen: hardlopen, veldlopen, fietsen, mountainbiken. Ieder weekend deed ik mee aan een ander evenement. Het werd allemaal wat serieuzer toen ik aan mijn eerste duathlon meedeed en in 2007 en 2008 de wereldtitel bij de junioren veroverde.”

“Vervolgens werd ik uitgenodigd voor een team dat meedeed in de tweede divisie van de Bundesliga en zo vertrok ik op mijn twintigste in mijn eentje naar Duitsland. Ik herinner me mijn eerste triathlon over de olympische afstand nog goed. Ik deed meer dan 25 minuten over de 1500 meter zwemmen en kwam als laatste uit het water. Dat was geen succesvolle start, maar mijn coach verzekerde me dat als ik zou leren zwemmen, ik mijn geld als triatleet zou kunnen verdienen en daar had ik wel oren naar.”

Richard Murray (foto Tommy Zaferes)

Elitesport
Maar in eerste instantie waren het vooral zijn ouders die hem financieel moesten ondersteunen. “Triathlon is geen populaire sport in Zuid-Afrika”, vertelt Richard. “Zuid-Afrika heeft bijna 55 miljoen inwoners en daarvan doen er niet meer dan 4000 aan triathlon. Het is een elitesport, dus vooral een sport voor de blanken in Zuid-Afrika. Afgezien van het materiaal dat je nodig hebt, moet je ook veel reizen en dat kost veel geld. Eigenlijk kun je alleen een eind komen als je ouders je kunnen ondersteunen en gelukkig konden mijn ouders dat.”

Veel support van de Zuid-Afrikaanse bond krijgen Zuid-Afrikaanse triatleten niet. “Ik ben soms wel eens jaloers op Rachel die dat wel heeft in Nederland. Die krijgt dan een heel reisschema doorgemaild, compleet met vervoer van en naar de luchthaven. Zulke dingen moet ik allemaal zelf regelen. Aan de ene kant kost dat tijd, maar aan de andere kant kan ik het wel allemaal regelen zoals ik het wil. Die vrijheid is ook fijn.”

Toch heeft Zuid-Afrika met Murray en Henri Schoeman, winnaar van de bronzen medaille in Rio de Janeiro, twee toppers in de World Triathlon Series, is James Cunnama succesvol op de lange afstand en domineerde Conrad Stolz tussen 2000 en 2010 in de crosstriathlon. “Ik denk dat het gebrek aan ondersteuning ervoor zorgt dat je een extra drive hebt. Als je zelf alles betaalt voor een wedstrijd, wil je er ook alles uithalen. Anders is het zonde van het geld. You need to do well.”

Leren zwemmen
Hard lopen en fietsen kon Richard dus al, maar om zijn geld als triatleet te verdienen, moest hij wel leren zwemmen. En dat viel niet mee. “Mijn concurrenten zwemmen vrijwel allemaal van jongs af aan. Die achterstand kun je op latere leeftijd nooit meer inhalen. In de afgelopen jaren heb ik een aantal verschillende coaches om advies gevraagd en ik heb zelfs meegetraind met het nationale zwemteam in Zuid-Afrika, maar het probleem was dat iedere coach iets anders zegt.”

“Pas sinds ik bij Joel Filliol train, ben ik met stappen vooruit gegaan. Ik heb de afgelopen jaren heel veel geïnvesteerd in het zwemmen. In de winterperiode besteed ik een aantal weken meer tijd aan het zwemmen en minder aan het fietsen en lopen. Er waren weken bij dat ik wel aan 35 kilometer kwam. Daarnaast doe ik veel aan weerstandstraining, bijvoorbeeld met een rubberen band om mijn enkels en door het zwemmen met paddles. Het maakt me niet alleen sterker maar het dwingt me ook om technisch te zwemmen.”

Richard traint nu zo’n vier jaar bij de trainingsgroep van de Canadees Joel Filliol, waar ook vriendin Rachel en de Spaanse wereldkampioen Mario Mola deel van uit maken. “Ik was één van de eerste atleten die zich bij hem aansloot. Joel organiseert trainingskampen waar we een paar keer per jaar bij elkaar komen om samen te trainen. Het is fijn om af en toe samen met een groep te trainen. Het zorgt ervoor dat lange trainingen sneller voorbij gaan, het maakt het makkelijker. Maar ik train ook graag alleen of met Rachel. Als je in een groep traint, wordt het toch vaak een race, terwijl ik normaal graag rustig train. Ik spaar mijn energie voor de wedstrijden.”

Richard Murray (foto Janos Schmidt ITU)

Ambities delen
Richard leerde Rachel in 2013 kennen tijdens de World Cup race in Kaapstad, die ze allebei op hun naam schreven. Sindsdien vormen ze alweer vier jaar een stel. “Het is fijn om samen te zijn met iemand die begrijpt waar je mee bezig bent en die dezelfde doelen en ambities heeft. We reizen veel samen en dat maakt het allemaal wat relaxter en minder stressvol. We trainen ook regelmatig samen. Dat gaat meestal heel goed, omdat ik een langzame trainer ben.”

De Zuid-Afrikaan had zijn beste seizoen tot nu toe in 2015. Hij won de WTS-races in Edmonton en Cozumel, finishte als derde in de Grand Final in Chicago én in de testwedstrijd in Rio de Janeiro. Hij keek dan ook vol optimisme uit naar het olympische jaar 2016. “De resultaten in 2015 gaven me veel zelfvertrouwen en ik hoopte dat ik voor het podium mee zou kunnen doen in Rio. Ik voelde me ook ontzettend goed in het begin van het jaar, maar helaas brak ik begin april in de WTS-wedstrijd in Gold Coast mijn sleutelbeen, waardoor ik het een paar weken noodgedwongen rustig aan heb moeten doen en verschillende wedstrijd heb gemist. Na drie weken ben ik voorzichtig weer gaan hardlopen, na een maand zat ik weer op de fiets, maar zwemmen gaat lastig met een gebroken sleutelbeen.”

Een kleine twee maanden na zijn valpartij in Australië veroverde hij in het Franse Aviles de wereldtitel Run Bike Run en op 16 juli deed Richard alweer mee om de hoofdprijzen in de World Triathlon Series-race in Hamburg. Hij finishte als tweede achter teamgenoot Mario Mola, maar werd gediskwalificeerd vanwege onsportief gedrag. “Het is niet iets waar ik trots op ben, maar het gebeurde in het heetst van de strijd”, vertelt hij over dit veel besproken incident. “Ik maakte een fout in het begin van de wedstrijd door mijn wetsuit in de box van mijn buurman te gooien. En dat kwam omdat ik kort voor de start werd geïnterviewd door de BBC en me daardoor moest haasten naar de start. In de haast legde ik mijn helm aan de verkeerde kant van mijn fiets en daardoor gooide ik toen ik uit het water kwam mijn wetsuit in de verkeerde box.”

Prijzengeld misgelopen
Van medekoploper Mola hoorde Murray dat hij een straftijd van tien seconden moest uitzitten. “Eerst dacht ik dat hij me aan het dollen was, maar nadat een official me staande hield, bleek het echt zo te zijn. Ik had geen idee waarom ik die tijdstraf kreeg, ik had geen coach langs de kant, dus ik vroeg hem naar de reden. Die weigerde de official me te geven en daardoor werd ik heel erg kwaad. Voor de camera’s. Ik maakte gebaren en gaf een klap op een bord van de sponsor. Ik vond het zo oneerlijk.”

“Terugkijkend was het natuurlijk niet zo slim om zo te reageren, want ik ben zo heel wat prijzengeld misgelopen, maar op dat moment wilde ik gewoon een verklaring, dat leek me niet meer dan redelijk. Je kunt een atleet die aan het strijden is voor de overwinning niet zonder verklaring stil zetten. Ik ben van mening dat dit soort regels het plezier in de sport weghalen. Het is belangrijk dat er regels zijn, maar dit was een kleine fout, ik heb mijn wetsuit niet expres in de verkeerde box gegooid en had er ook geen tijdswinst door. Het is heel jammer dat het zo gelopen is, want Rachel was als tweede gefinisht en dit zou de eerste keer zijn geweest dat we beiden het podium haalden in dezelfde WTS-wedstrijd.”

Toch liet Richard in Hamburg zien dat er rekening met hem moest worden gehouden in Rio waar hij samen de Brownlee-broers en Mario Mola tot de favorieten voor de olympische titel behoorde. “Die sleutelbeenbreuk heeft een grote impact gehad op mijn zwemmen. Dat gaat me van nature al niet zo heel goed af, dus die paar weken maakten een groot verschil. Ik verloor bijna een minuut met het zwemmen, maar ik maakte vrij veel goed op de fiets en tijdens het lopen heb ik alles gegeven. Ik realiseerde nog wel de snelste looptijd, maar ik kwam net een paar seconden tekort voor de bronzen medaille.”

Die medaille ging verassend naar een andere Zuid-Afrikaan, Henri Schoeman. “Ik was blij voor Henri en niet echt teleurgesteld. Ik heb alles gegeven, meer zat er niet in. Als ik mijn sleutelbeen niet had gebroken, had de wedstrijd misschien anders kunnen lopen, maar aan de andere kant was ik juist daardoor ook relaxter in de aanloop naar de Spelen. Ik was zo gefocust op de voorbereiding, om weer in topvorm te komen, daardoor heb ik weinig tijd heb gehad om over de race na te denken en me daar erg druk over te maken.”

Richard Murray - Red Bull (foto Craig Kolesky)

Debuut op halve
Na twee olympische cyclussen doet Richard het in 2017 wat rustiger aan. Of beter gezegd, hij doet alleen dingen die hij leuk vindt. Zo ging hij deze winter, samen met Rachel, voor de tweede keer in zijn leven skiën en start hij in juni in zijn eerste halve triathlon: de Challenge Championship in het Slowaakse Samorin, net als Rachel Klamer trouwens. Hij dook er zelfs de windtunnel voor in. “Ik heb me al twee keer eerder ingeschreven voor een halve triathlon, maar het is er nog nooit echt van gekomen. De eerste keer was mijn coach van mening dat 24 te jong was voor een halve en de tweede keer was ik geblesseerd. Ik vind het leuk om eens een wat langere afstand te doen, maar voorlopig blijf ik me op de korte afstand focussen. Ik vind het namelijk heel leuk om veel te racen. De korte afstand is financieel ook aantrekkelijker. Er valt meer te verdienen in het ITU-circuit, vooral omdat je meer wedstrijden kunt doen in een seizoen.”

Murray maakte in ieder geval een flinke klapper door de eerste Super League Triathlon op Hamilton Island in Australië op zijn naam te schrijven en daarmee de hoofdprijs van 100.000 dollar mee naar huis te nemen. “Ik had niet gedacht dat ik het zo goed zou doen daar. Het was mijn zesde wedstrijd binnen twee maanden, twee weken daarvoor had ik een XTERRA gedaan en ik had een beetje last van mijn enkel en achillespees. Maar het korte, explosieve werk ligt me goed. Dit soort initiatieven zijn goed voor de ontwikkeling de sport. De wedstrijden zijn spectaculair om te zien en dat is leuk voor de toeschouwers en goed voor de sponsors. De Super League Triathlon was in acht landen live te zien en op de Olympische Spelen in Rio na het best bekeken triathlonevenement.”

Ondanks het uitstapje dit weekeinde naar de halve in Slowakije en wat andere fun wedstrijden, blijft de focus van Murray op het olympische podium gericht. “Dit jaar focus ik me even niet volledig op de World Triathlon Series. Ik doe wat XTERRA’s en het WK op Maui in oktober, de WTS-wedstrijden in Montreal en Hamburg, de ETU-race in Holten en natuurlijk de Grand Final in Rotterdam. Dat is niet alleen speciaal voor Rachel, maar ook voor mij. Zelfs mijn ouders komen speciaal over deze race. Maar verder blijf ik me nog wel even op de kortere afstanden richten. In Tokio ben ik 31 jaar oud en als het goed is ben ik dan op mijn sterkst. Het grote doel is om daar op het podium te eindigen.”


Dit artikel verscheen eerder in Transition #9.

Over de auteur

Marcia Jansen

Freelance journalist | Schrijfster van de ‘De Hartslag van een ander’ | Triatleet sinds 2000 | Ironwoman sinds 2014 | Woonachtig met man en twee dochters op Salt Spring Island aan de westkust van Canada.

Gerelateerde berichten