Voetklachten komen veel voor bij triatleten. In het vorige nummer van Triathlon Sport zijn huid- en nagelklachten behandeld, in dit nummer komen klachten die worden veroorzaakt door botten, gewrichten, ligamenten en spieren aan bod. Als we bedenken dat de voet bestaat uit 26 botten, bijeengehouden door 33 gewrichten en talloze banden, spieren en pezen is het niet vreemd dat deze regelmatig voorkomen.

Hielspoor (fasciitis plantaris) kenmerkt zich vaak door een typische pijn in het midden en aan onderzijde van de voet die verergert bij het op de tenen staan of (trap)lopen. ‘s Ochtends is de pijn minder dan aan het eind van de dag. Hielspoor wordt veroorzaakt door een irritatie van het peesblad ter hoogte van de aanhechting op het hielbot. Die irritatie kan veroorzaakt zijn door veranderingen in schoeisel, werk of sport. In het acute stadium kan de voet worden getapet. Steunzolen (kant-en-klaar of aangemeten door een podotherapeut/podoloog) kunnen pijnverlichting geven, evenals rekoefeningen. Zo nodig kunnen tegelijkertijd pijnstillers worden gebruikt. Bij de meeste mensen nemen de klachten hiermee voldoende af.

Hallux valgus is een meestal verworven standsafwijking van de grote teen. Het middenvoetsbeentje van de grote teen staat naar binnen toe (mediaal), maar de teen zelf wijst naar buiten toe (lateraal). Hierdoor ontstaat een knobbel aan de zijkant van de voet bij het begin van de teen. Deze knobbel kan leiden tot slijmbeursontsteking (bursitis). Hallux valgus kan het gevolg zijn van het dragen van ongeschikt schoeisel als hoge hakken en schoenen met smalle punten, in combinatie met aanleg, zoals een spreidvoet of aangeboren aanleg. Behandeling is niet altijd noodzakelijk maar bij pijnklachten of overlast kan dit wel wenselijk zijn. De belangrijkste behandeling bestaat uit het dragen van goed schoeisel, eventueel aangevuld met het laten aanmeten van steunzolen. Er kan ’s nachts ook een corrigerende spalk worden gedragen. In ernstige gevallen is chirurgie een optie.

Mortonse neuralgie is een zenuwbeknelling in de voet waarbij de zenuw meestal bekneld raakt tussen de kopjes van het derde en vierde middenvoetsbeentjes (maar tussen andere middenvoetsbeentjes is ook mogelijk). Deze aandoening komt meestal voor in combinatie met een voetafwijking zoals een spreidvoet, holvoet en/of hallux valgus alsmede bij sportletsel. Ook kan de beknelling het resultaat zijn van het in het dagelijks leven veelvuldig dragen van hoge hakken en slechte doorbloeding van de middenvoetsbeentjes. Als deze even lang zijn kunnen ze tegen elkaar komen te liggen en als het middenvoetsbeentje van de grote teen korter is dan de rest, kan één van de andere middenvoetsbeentjes overbelast raken. De symptomen zijn een hevige, stekende pijn in de voorvoet en tintelende tenen. De pijn wordt erger bij het samenknijpen of druk op de voet en vermindert bij het zitten of liggen. Het komt vanwege het dragen van verkeerd schoeisel het meest voor bij vrouwen tussen de 25 en 40 jaar. De belangrijkste remedie bestaat ook hier weer uit aangepaste steunzolen om de druk te verspreiden.

Een stressfractuur ontstaat als gevolg van een te grote belasting op een bot. Door repeterende belasting met daarbij onvoldoende kans voor herstel kunnen er haarscheuren ontstaan in het bot met als gevolg een stressfractuur. In vergelijking met een complete fractuur (breuk) is bij een stressfractuur het bot niet compleet doorgebroken maar er zit een barst in. Behandeling van stressfracturen bestaat uit rust geven van het gebarsten bot. Voor triatleten komt dit er meestal op neer dat er gedurende vier tot zes weken niet mag worden hardgelopen, maar wel mag worden gefietst en gezwommen. Na deze periode is een geleidelijke opbouw van de loopbelasting weer mogelijk, eventueel met inlays om meer ondersteuning te geven.

Metatarsalgie is pijn die voorkomt onder de bal van de voet. De naam komt van metatarsalia, wat middenvoetsbeentjes betekent. Deze zijn er voor om het gewicht tijdens wandelen en hardlopen evenredig te verdelen. Als deze balans niet goed is kan er op deze plaats pijn ontstaan. Dit kan veroorzaakt worden door onvoldoende kracht van de intrinsieke voetspieren, maar kan ook het gevolg zijn van een doorgezakt middenvoetgewelf. Bij hardlopen kan ook verkeerd schoeisel een rol spelen; vooral een te smalle voorvoet van de hardloopschoen kan veel klachten veroorzaken omdat de voorvoet onvoldoende ruimte heeft en als het ware samengeknepen in de schoen zit. Het is dus belangrijk om er altijd voor te zorgen dat de ruimte van de voorvoet (de zogenaamd ‘toe-box’) breed genoeg is. Tevens is het mogelijk dat voor de voorvoet extra ondersteuning nodig is in de vorm van een corrigerende inlay.

Tips om voetklachten te voorkomen

    Hardloopschoenen kopen die voldoende steun bieden en waarin de voorvoet voldoende ruimte heeft.
    Bij een afwijkende voetstructuur, zoals een doorgezakte voorvoet, een sportpodoloog bezoeken.
    Indien nodig corrigerende inlays laten aanmeten.
    Versterkende voetspieroefeningen uitvoeren.

Dit artikel verscheen eerder in Triathlon Sport