Eén op de vijf mensen heeft last van voetklachten. Triatleten melden vooral pijnklachten (60 procent), maar bijvoorbeeld ook schimmelnagels, standafwijkingen van de tenen en zweetvoeten. In twee delen wordt uitgelegd wat je hieraan kunt doen. In dit eerste deel: huid- en nagelklachten.

Zweetvoeten kunnen erg hinderlijk zijn. Er bestaan grote individuele verschillen tussen de hoeveelheid zweet die wordt geproduceerd, de geur en de beleving; wat de een normaal vindt, ervaart de ander als te veel (vocht of stank). Zweet zelf is reukloos, maar wordt door huidbacteriën omgezet in vetzuren die een bepaalde geur afgeven. Zweetvoeten voorkomen is helaas niet altijd goed mogelijk. De voeten goed wassen, regelmatig schone sokken aantrekken, goed ventilerende schoenen en antizweet vloeistof kunnen de klachten wel beperken.

Voetschimmel (ook wel zwemmerseczeem genoemd) kan leiden tot verschillende klachten, zoals kloofjes tussen de tenen, rode schilferende plekken en jeuk. Schimmels zijn overal aanwezig en iedereen komt ermee in aanraking. Vooral vloeren van openbare ruimtes als douchecabines en kleedkamers zijn een bron van schimmels. Als de voethuid beschadigd is, kan een schimmelinfectie gemakkelijk optreden. Ook als de voeten veel met zeep gewassen worden, kan een schimmel de huid sneller binnendringen (de beschermende vetzuren van de huid worden door zeep verwijderd). Schimmel op de huid is in tegenstelling tot een schimmelnagel vrij gemakkelijk te behandelen. Een paar keer per dag antischimmelcrème, -zalf of -poeder smeren zal het probleem meestal oplossen. Helaas komt voetschimmel ook vaak terug.

Een schimmelnagel wordt in de volksmond ook wel een kalknagel genoemd. Onterecht, want een schimmelnagel heeft niets met kalk te maken. Schimmelnagels veranderen vaak van kleur, worden dikker en brokkelen gemakkelijk af of laten zelfs los. Op zich is het niet noodzakelijk om een schimmelnagel te behandelen, maar om cosmetische redenen doen veel mensen dit toch. De werkzaamheid van allerlei middeltjes is niet goed onderzocht, maar in de praktijk blijken dergelijke behandelingen vaak niet succesvol. Een pedicure of podotherapeut kan soms wèl behulpzaam zijn.

Likdoorns of eksterogen zijn eeltknobbels op de voet. Eelt is een plaatselijke verdikking van de opperhuid die ontstaat op plekken waar de huid wordt blootgesteld aan wrijving en/of druk, bijvoorbeeld als gevolg van standafwijkingen van de voeten en slecht passende of te strak zittende schoenen. Eelt beschermt de huid, maar teveel eeltgroei kan ook klachten geven. Bij extra druk op de huid ontstaan dan uiteindelijk eeltknobbels (veelal op of tussen de tenen) of likdoorns. Dit kan pijnklachten veroorzaken. Goed passende, niet knellende schoenen geven afname van de klachten. Een likdoornring op de likdoorn plakken kan eveneens voor lokale drukvermindering zorgen. Een likdoornbehandeling door een pedicure en/of podotherapeut bestaat uit verwijdering van overtollige eelt. Is er een combinatie met een voetwrat, dan is de behandeling van de wrat ook nodig. Dit gebeurt meestal met behulp van salicylzuurzalf/-vloeistof.

Blaren ontstaan door wrijving of te veel druk tussen de huid en de schoen, bijvoorbeeld omdat schoenen niet goed passen. Ze ontstaan eerder als er zand of stof in de schoen zit en als de voeten nat zijn. Dit wordt ook wel een drukblaar genoemd. Deze blaren kunnen door wrijving ook weer open gaan. Als de blaar intact is dan kan de blaar het beste ongemoeid worden gelaten. Als de blaar echter erg irriteert of veel ongemak oplevert, dan kan deze worden doorgeprikt met bij voorkeur een steriele naald. Dek daarna de blaar af, bijvoorbeeld met een pleister.
Grote en pijnlijke blaren kunnen worden behandeld door eerst de omgeving van de blaar en de blaar zelf goed schoonmaken met een desinfecterend middel, bijvoorbeeld jodium, chloorhexidine of alcoholoplossing. Vervolgens met een steriel mesje of naaldje (als dit niet beschikbaar is, naald met alcohol reinigen) twee kanten van de blaar voorzichtig insnijden of inprikken, de blaar voorzichtig leegdrukken, daarna opnieuw desinfecteren en nadrogen. Dan met een pleister (gewone of speciale pleister, zoals: hydrocolloïdpleister, zinkoxidepleister of steriele gaaspleister, bijvoorbeeld Compeed) de blaarrest afdekken. Daarna droge sokken aantrekken en zo mogelijk wat talkpoeder in de schoenen doen.

Bij een ingegroeide teennagel is de rand van de nagel in het nagelbed gegroeid. De teen is pijnlijk, rood en dik. De pijn verergert vaak bij staan en lopen. Druk op de teen door een ongelukje, slecht zittende hardloop- of fietsschoenen of verkeerd de nagels knippen (te ver aan de randen afknippen) kunnen veroorzakers zijn. In een aantal gevallen gaan de klachten vanzelf over. Soms is het echter nodig om (een deel van) de nagel te verwijderen.

Praktische voetverzorgingtips
Goede verzorging is belangrijk om voetklachten voor te zijn Hieronder de belangrijkste voetverzorgingtips op een rijtje.

  • Was de voeten regelmatig, maar gebruik daarbij zo weinig mogelijk zeep. Gebruik bij voorkeur een milde (alkalivrije) zeep. Deze zeep zorgt ervoor dat de natuurlijke beschermlaag van de huid niet wordt aangetast. Spoel eventuele zeepresten goed weg.
  • Wrijf de voeten regelmatig in met babyolie of een crème ter voorkoming van een uitdrogende huid, kloofjes of andere beschadigingen van de huid.
  • Knip de teennagels recht af. Als de nagels bij het knippen snel splijten of afbrokkelen gebruik dan een vijl.
  • Verwijder overtollig eelt regelmatig met een voetvijl.
  • Ga voor het knippen van de teennagels of het verwijderen van eelt eventueel naar een pedicure.
  • Bij wondjes op de voet mag geen voetenbad worden genomen. De genezing wordt namelijk belemmerd door het week worden van de huid rondom de wond.
  • Droog de voeten goed af na het douchen of zwemmen. Het is belangrijk om ook de huid tussen de tenen goed af te drogen.
  • Om de voethuid vervolgens goed droog te houden, kan talkpoeder worden gebruikt.
  • Draag schone sokken en verwissel ze tenminste eenmaal per dag voor een nieuw paar.
  • Draag goed passende schoenen. Dit geldt zowel voor sport- als vrijetijdsschoenen.
  • Voorkom drukkend schoeisel. Een veterschoen verdeelt de druk vaak het best over de voet. Let op voldoende bewegingsruimte voor de tenen.
  • Draag bij voorkeur in het dagelijks leven ventilerend schoeisel, bijvoorbeeld schoenen van leer. Probeer gesloten schoenen van plastic of rubber te vermijden.
  • Draag slippers in vochtige ruimtes waar ook andere personen komen (sportkleedkamers!).

Dit artikel verscheen eerder in Triathlon Sport