Al sinds de begin jaren negentig verzorgt de NTB opleidingen voor clubtrainers, assistent-trainers en zelfstandige trainers. Twee jaar geleden is het licentiesysteem ingesteld waarbij gediplomeerde trainers jaarlijks via bijscholingen punten moeten verdienen om hun licentie te kunnen verlengen. De bond krijgt regelmatig vragen over dit systeem. Waarom zijn die bijscholingen nodig en waarom zijn daar extra kosten aan verbonden? We vroegen uitleg aan Koen de Haan, opleidingscoördinator bij de NTB.

Wie in het verleden zijn trainersdiploma haalde, had dat diploma ‘voor het leven’. Tegenwoordig moeten trainers jaarlijks bijscholingen volgen om hun licentie te kunnen verlengen. “Het licentiesysteem is twee jaar geleden ingesteld omdat stilstand in principe achteruitgang is”, vertelt De Haan. “Wij willen dat coaches zich blijven ontwikkelen. Triatleten zijn daarnaast een kritische en leergierige doelgroep. Ze zijn vernieuwend en altijd op zoek naar mogelijkheden om zichzelf te kunnen verbeteren. Ze hebben voorkennis of nemen ervaring mee uit een andere sport en als trainer moet je dan ook op de hoogte zijn van nieuwe ontwikkelingen. De NTB vindt het belangrijk dat coaches kwaliteit leveren en het updaten van kennis is daar een essentieel onderdeel van.”

De Haan noemt als voorbeeld de nieuwste bijscholing divisiewedstrijden. “De teamcompetities zijn redelijk nieuw en verschillen nogal van gewone triathlons. Om een team te kunnen coachen, moet je te werk gaan als een ploegleider in het wielrennen. Je moet atleten selecteren, vooraf een ploegentactiek afspreken en daarna met het team een nabespreking houden. Dat is heel anders dan een individuele atleet coachen. We proberen zo met onze bijscholingscursussen in te spelen op de actualiteit. De licentiegelden worden allemaal gebruikt om bijscholingscursussen te geven en nieuwe te ontwikkelen. Daar leggen we als bond geld bij, maar dat doen we graag omdat de kwaliteit van de trainers en dus ook van de verenigingen omhoog gaat.”

De NTB biedt opleidingen aan op drie niveaus: Triathlon Trainer Niveau 1, Triathlon Trainer Niveau 3 en Triathlon Trainer Niveau 4. De opleiding tot Triathlon Trainer Niveau 1 is een opstapcursus. Het doel is het opleiden van triathlonbegeleiders die in staat zijn om de clubtrainer te assisteren tijdens trainingen en bij het begeleiden van wedstrijden. “Deze opleiding is niet sporttechnisch gericht”, vervolgt De Haan. “Wel leer je alle trainingsregels. Als trainingsbegeleider weet je bijvoorbeeld hoe je de leiding neemt in een fietsgroep en hoe je zorgt dat die bij elkaar blijft, je weet hoe de route loopt en wat je moet doen bij een valpartij.” De opleiding TTN1 bestaat uit 2 centrale bijeenkomsten, individuele opdrachten en groepsopdrachten.

Triathlon Trainer Niveau 3 is de basisopleiding voor zelfstandige clubtrainers. “Als je deze opleiding hebt afgerond, ben je een allround clubtrainer en kun je zelfstandig trainingen geven, een geperiodiseerde jaarplanning maken, trainingen schrijven, assistenten aansturen en evenementen organiseren”, legt De Haan uit. De NTB zet voor deze cursus naast De Haan zelf meerdere opleidingsexperts in: Armand van der Smissen, Chris Brands, Paul Verkleij en Rik van Trigt voor meerder onderwerpen, zoals didactiek, trainingsleer inspanningsfysiologie, fietsen en lopen, en daarnaast Martijn van den Maagdenberg voor het zwemmen en Casper van de Burgh voor (mentale) coaching.
Tijdens de TTN3 cursus wordt veel aandacht gegeven aan de didactische vaardigheden. “Je kunt wel alles afweten van trainingsleer, maar als je moeite hebt om voor een groep te staan en je de trainingsstof niet over kunt overbrengen op je atleten, ben je nog nergens”, aldus De Haan. TTN3 bestaat uit acht bijeenkomsten in het weekend en kan binnen een jaar afgerond worden. Cursisten worden bij hun leeractiviteiten binnen de vereniging begeleid door een praktijkbegeleider, die bij voorkeur wordt gezocht binnen de eigen vereniging.

Triathlon Trainer Niveau 4 is een vervolg op TTN3 en is gericht op individuele begeleiding van atleten op (inter)nationaal niveau. “Omdat TTN4 is gericht op het coachen van individuele atleten, gaan we meer in op details zoals coaching, voeding, krachttraining en mentale begeleiding”, legt De Haan uit. TTN4 werd in het verleden aangeboden in samenwerking met NOC*NSF en aantal andere sportbonden, maar dit jaar start de NTB een nieuwe cursus samen met de KNWU. “Het bleek dat triathlon te weinig raakvlakken had met andere sporten en hebben we gezocht naar een partner waar we wel veel overeenkomsten mee hebben. En die hebben we gevonden in de KNWU.”
De nieuwe TTN4 cursus, die vanuit de NTB wordt gegeven door Koen de Haan en Chris Brands en daarnaast experts uit het wielrennen en triathlon, start in september en bestaat uit ruim twintig bijeenkomsten. Het praktijkgedeelte vindt tijdens het seizoen plaats. Deze opleiding kan binnen anderhalf tot twee jaar afgerond worden. Zowel TTN1, TTN3 als TTN4 hebben het kwaliteitskeurmerk van NOC*NSF en de Academie voor Sportkader, en worden hiervoor tweejaarlijks geaudit.

De NTB verzorgt op dit moment geen cursus Triathlon Trainer Niveau 2. “Dit is de opleiding voor assistent-trainers en we adviseren mensen een sport specifieke opleiding te volgen bij de zwem-, wielren- of atletiekbond. Hierin werken we soms ook samen, zoals met de opleiding tot Trainer Wedstrijdzwemmen 2. Deze opleiding richt zich op de basisvaardigheden van een zwemtrainer, zoals het aanleren van de wedstrijdslagen, het verbeteren van techniek en het begeleiden bij wedstrijden en verenigingsactiviteiten, en is aangepast voor triathlon door de toevoeging van de module openwater zwemmen.”

Wie eenmaal zijn diploma heeft behaald, ontvangt van de NTB gratis een trainerslicentie. Deze licentie is twee kalenderjaren geldig en om in aanmerking te komen voor verlenging moeten gedurende die twee kalenderjaren tenminste tien ‘licentiepunten’ worden gehaald. Deze punten kunnen worden verzameld via sporttakspecifieke bijscholingen die de NTB zelf organiseert en gemiddeld drie licentiepunten per dagdeel opleveren, maar kunnen in enkele gevallen ook behaald worden bij geaccordeerde bijscholingen die door derden worden verzorgd (bv NLCoach, aanverwante bonden). Tijdens de jaarlijkse Trainersdag van de NTB – sinds twee jaar georganiseerd in samenwerking met de Vlaamse Triathlon en Duathlon Liga – kunnen vijf punten verdiend worden.

Nu de triathlonsport maar blijft groeien, ziet De Haan dan ook een toenemende vraag naar gediplomeerde trainers. “Er is een trainersschaarste. Ik denk dat dat komt omdat te weinig triatleten de rol van trainer op zich willen nemen. Ze kunnen maar moeilijk afscheid nemen van de sport en als je zelf aan het trainen bent voor een Ironman, dan is het lastig om een training op te offeren. Ze realiseren zich niet dat het begeleiden van atleten je net zoveel, of misschien wel meer voldoening kan geven dan zelf finishen in een triathlon.”

Klik hier voor meer informatie over TTN1, ZTN2,
TTN3 en TTN4

Over de auteur

Marcia Jansen

Freelance journalist | Schrijfster van de ‘De Hartslag van een ander’ | Triatleet sinds 2000 | Ironwoman sinds 2014 | Woonachtig met man en twee dochters op Salt Spring Island aan de westkust van Canada.

Gerelateerde berichten