In 2013 veroverde Frederik van Lierde de belangrijkste titel in de triathlonsport: Die van de Ironman Hawaii. Het veranderde het leven van onze zuiderbuur. Sindsdien is zijn grootste droom om op Big Island nogmaals de lauwerkrans op het hoofd gedrukt te krijgen. “Als je Hawaii eenmaal een keer hebt gewonnen telt niets anders meer.”

Bijna drie jaar na zijn zege beseft Frederik Van Lierde meer dan ooit dat het winnen van de Ironman Hawaii een moment is om te koesteren. De jaarlijkse hoogmis van de triathlonsport win je niet zomaar. Het jaar na zijn zege werd hij achtste, vorig jaar finishte hij pas als 25ste. “De afgelopen twee jaar had ik minimaal dezelfde vorm. Daardoor weet ik nu dat er meer voor nodig is om Hawaii te winnen dan een goede vorm. Je hebt ervaring nodig, ik won bij mijn zesde deelname, maar je moet ook geluk hebben. Alles moet op zo’n dag kloppen.”

Dat ondervond Van Lierde in zijn twee volgende Hawaii-deelnames. In 2014 kreeg hij in podiumpositie een enorme inzinking na 30 kilometer lopen. “Dat kwam waarschijnlijk door problemen met mijn voeding.” Vorig jaar maakte hij ondanks al zijn ervaring een grote inschattingsfout tijdens het fietsonderdeel. “Ik had op de fiets vier verzorgingsposten na elkaar gemist. Het ging echter goed, ik zat in de kopgroep en in het heetst van de strijd dacht ik niet na over de consequenties. Tijdens de marathon brak het vochttekort me op. Die wedstrijd was echt een ontgoocheling voor me.”

Het was wellicht één van de grootste decepties uit zijn triathlonloopbaan, maar Van Lierde is er de man niet naar om daar te lang bij stil te staan. “Ik ga een wedstrijd altijd in met een realistisch doel, een ideaaldoel en een topscenario. Als alles goed is gegaan en ik word vijfde, dan is dat ook prima. Dan waren vier anderen gewoon beter. Het is op dit niveau onmogelijk elke wedstrijd te winnen, de toppers komen steeds dichter bij elkaar. Bij een slechte prestatie analyseer ik wat er fout is gegaan om te voorkomen dat het een volgende keer weer gebeurt.”

Frederik van LierdeMediabelangstelling
Hoewel de twee races na zijn overwinning niet het gehoopte resultaat opleverden, blijft Van Lierde voor eeuwig Hawaii-kampioen. “Ik dacht eerst dat er door mijn overwinning niet veel zou veranderen, maar bij terugkomst op Zaventem zei mijn coach Luc van Lierde tegen mij: Dit draag je de rest van je leven mee.” Zijn illustere voorganger, in 1996 en 1999 winnaar op Hawaii en vanaf 1997 (Roth) veertien jaar lang houder van de wereldbesttijd op de hele triathlon, sprak uit ervaring. En zijn trainer had gelijk, zo weet hij nu.

Natuurlijk, de eerste maanden waren een gekkenhuis, met massale mediabelangstelling en vele huldigingen, waaronder de uitverkiezing tot Sportman van het Jaar in België. Maar ook daarna bleef de aandacht in de media veel groter dan voorheen, merkt Van Lierde nog altijd. “Voor mijn winst werd ik zelden gevraagd voor persconferenties. Een jaar eerder was ik derde geworden op Hawaii. Normaal wordt de top-drie van het jaar ervoor uitgenodigd met de pers te komen praten, maar ik was niet gevraagd. Misschien lag dat ook wel aan mezelf; ik ben niet iemand van grote woorden. Ik vond dat ook wel prima zo, zag het eerder als een bonus. Het kost allemaal veel energie. Nu ontkom ik er niet meer aan, het hoort bij de status van Hawaii-kampioen, maar ik heb wel geleerd nee te zeggen als het mijn wedstrijdvoorbereiding in de weg staat.”

Defensie
Financieel is er ook een voor en na Hawaii. Sponsoring is sindsdien een stuk eenvoudiger geworden. “De eerste jaren als lange afstand atleet was het soms de vraag hoe ik goed rond kon komen, dan ga je wedstrijden winnen en wordt het al wat beter en dan win je Hawaii en wordt het nog beter. Maar alleen met prijzengeld kom je er niet. Ik heb het geluk dat ik al sinds 2004 onder contract sta bij Defensie. Dat geeft inkomenszekerheid. Ik sta net als 24 andere topsporters op de loonlijst, maar kan me fulltime bezighouden met sport. Zolang je blijft presteren wordt het dienstverband verlengd.”

Verder denkt Van Lierde niet dat de voorzieningen in België voor lange afstand toppers in de triathlon beter zijn dan in Nederland. “Wij krijgen nul steun van de nationale federatie, alle focus ligt op de olympische afstand. Toen ik Hawaii won is daar bijna niets mee gedaan. Een gemiste kans.” Het kan volgens hem dan ook niet verklaren waarom er bij de mannen zoveel meer Belgische toppers op de lange afstand zijn dan Nederlandse. “Misschien is het een kwestie van mentaliteit. Talent alleen is niet genoeg om de top te halen, je moet er ook hard voor willen werken. Ik kom net als Luc, Marino Vanhoenacker (onder andere zevenvoudig winnaar van de Ironman Austria en kort wereldrecordhouder met 7.45.58 uur, RK) en veel toprenners uit West-Vlaanderen. Dat is een regio van harde werkers en doorzetters.”

Frederik van LierdeGebroken sleutelbeen
Transition spreekt Van Lierde via Skype tijdens een op het laatste moment belegde trainingsstage van twaalf dagen in Noord-Spanje, vlakbij Girona, waar hij al tien jaar komt. Hij deed er de laatste voorbereidingen voor de Ironman Nice eerder deze maand, waar hij vierde werd. Het was een verrassing dat hij daar aan de start kon komen. Zes weken eerder heeft hij zijn sleutelbeen gebroken tijdens een valpartij in de Half Challenge Fuerteventura. Met vier minuten voorsprong in leidende positie fietsend was de Vlaming bij de laatste verzorgingspost op het fietsparkoers in botsing gekomen met iemand die de weg overstak.

Het betekende een lelijke streep door de rekening. Van Lierde had juist dit jaar gepland om in plaats van de gebruikelijke drie Ironman races er slechts twee te doen – Nice en Hawaii – om de vorm voor Hawaii nog scherper te kunnen stellen. “Ik had niet verwacht nog in Nice te kunnen starten. Voor de Hawaii-kwalificatie was het van belang dat ik de wedstrijd finishte, de klassering was niet van belang. Een winnaar van Hawaii is de eerste vijf jaar na zijn zege verzekerd van een startbewijs mits hij dat jaar een andere Ironman uitdoet. Ik heb er nooit bij stilgestaan dat dit een voordeel kon zijn, maar nu komt dat wel heel goed uit.”

Kort overwoog hij nog deelname aan de Ironman Maastricht, waarvan hij vorig jaar ambassadeur was, mocht het herstel langer hebben geduurd. “Ik wil er graag eens starten, maar de wedstrijd zit te dicht op Hawaii. Wil je daar goed presteren dan moet je laatste Ironman uiterlijk begin juli zijn.” Nu denkt hij zelfs dat zijn gedwongen trainings- en wedstrijdpauze wel eens in zijn voordeel kan werken op Hawaii. “Doordat ik er gedwongen even tussenuit moest stappen voel ik me nu wel wat frisser. Misschien kan ik daar op Hawaii mijn voordeel mee doen.”

Alleen trainen
Twee dagen na het gesprek met Transition viert Van Lierde zijn 37ste verjaardag. Zijn schoonouders zijn met hem mee, maar zijn vrouw Sofie en zijn zoons Aaron (12) en Simon (9) zijn thuisgebleven in zijn geboorte- en woonplaats Menen, gelegen in de Ronde van Vlaanderen regio vlakbij de grens met Frankrijk. “Dat ik vaak van huis ben is soms best moeilijk, maar het lukt wel voor ons. We zijn er met z’n allen zo in gegroeid. De kinderen weten niet beter dan dat ik in de wintermaanden steeds twee weken op trainingsstage ben en dan weer een week tot tien dagen thuis. Vanaf de lente ben ik dan minder vaak weg. Wel probeer ik te plannen dat ik altijd in schoolvakanties thuis ben.”

Zijn trainingen werkt Van Lierde veelal solo af, zowel thuis als op trainingskamp. “Ik hecht erg aan de structuur en planning van mijn trainingen. Dat is in de loop der jaren zo gegroeid. Ik train daarom het liefst alleen, omdat ik dan geen rekening hoef te houden met anderen en mijn eigen ding kan doen. Het geeft mij ook niet om het alleen te doen, ik geniet evenzeer van de trainingen. Ik voel me er goed bij en het is voor mij succesvol geweest.”

Triathlonnaam
Van Lierde wordt sinds 2011 getraind door zijn beroemde naamgenoot Luc van Lierde. Hoewel Frederik inmiddels zelf over een indrukwekkend palmares beschikt en hij al in talloze interviews heeft moeten vertellen dat dit niet het geval is, wordt hem nog regelmatig gevraagd of ze familie van elkaar zijn. “In trainingen en wedstrijden wordt soms ‘allez Luc’ tegen me geroepen. Als ik goed ben en ‘in de zone zit’ trek ik me daar niets van aan, als het slecht gaat roep ik nog wel eens ‘het is Frederik’.”

Frederik van LierdeHij kan erom lachen. “Ik begrijp het ergens ook wel. De naam Van Lierde is onlosmakelijk verbonden met de triathlon en de Ironman. Luc was de eerste en dus blijft dat bij meer mensen hangen.” Het was juist ook diens Hawaii-zege in 1996 die de dan 17-jarige zwemmer – een topper op provinciaal niveau – inspireert om triathlon te gaan doen. “Ik zag het op tv en zag wat het allemaal teweeg bracht. Dat leek me ook wel wat en heb mijn ouders gevraagd of ik een racefiets mocht hebben.”

De jonge Frederik blijkt talent te hebben, komt in de Belgische triathlonselectie, maar verlegt na het missen van de Olympische Spelen in 2004 in Athene langzaam zijn aandacht naar de lange afstand. Daar blijken zijn ware talenten te liggen. “Het past fysiek beter bij mij, voor het lopen mis ik de pure snelheid. Zelfs op de middenafstand ben ik niet snel genoeg voor de absolute top.”

Hij wordt in 2007 in Brasschaat Europees kampioen op de lange afstand. In het jaar dat Luc van Lierde zijn trainer wordt volgt zijn definitieve doorbraak met winst in de triathlon van Abu Dhabi en zijn eerste van drie opeenvolgende zeges in de Ironman Nice, waar hij ook het wedstrijdrecord op zijn naam brengt. “Dat ik met Luc ging samenwerken heeft zeker bijgedragen, maar daarvoor was ik ook al aan een duidelijk opmars bezig”, zegt hij daarover.

Goede klik
“Ik heb altijd een goede klik met Luc gehad, misschien omdat we beiden West-Vlaming zijn. Ik ken hem al van vlak na zijn eerste Hawaii-winst toen ik hem voor het eerst ontmoette. Zodra hij stopte als atleet, zijn we gaan samenwerken. Luc maakt mijn trainingsschema’s. Hij is een crack om me op het juiste moment de juiste trainingen te laten doen. Ik heb zelf een bachelor Lichamelijke Opvoeding gevolgd en begeleid zelf ook een twintigtal atleten, maar ik zou nooit mezelf willen trainen. Ik zou te veel gaan twijfelen – doe ik te veel of juist te weinig. Ik heb liever iemand die voor mij nadenkt. En in Luc heb ik het volste vertrouwen. Als iemand met zijn staat van dienst wat zegt, zal het wel de waarheid zijn.”

En de resultaten geven hem ook geen reden om te twijfelen. Dat hij in twintig jaar triathlon verschoond is gebleven van zware kwetsuren – zijn sleutelbeenbreuk op Fuerteventura geldt voor hem als een lange blessureperiode – was mede een bepalende succesfactor. Van Lierde noemt daarnaast de begeleidingsstaf die hij in de loop der jaren om zich heen heeft verzameld, met onder meer een voedingsdeskundige, een masseur en een sportpsycholoog. Voor veel sporters rust er een zeker taboe op om over dat laatste te spreken, maar Van Lierde is overtuigd van de meerwaarde.
“Een Ironman is niet alleen fysiek een zware beproeving, maar ook mentaal. Nadat ik in 2007 Europees kampioen was geworden kreeg ik schrik van de verwachtingen rond mijn persoon. Dat leidde tot onzekerheid. Ik heb toen psychologische ondersteuning gezocht. Dat heeft mij alleen maar beter gemaakt. Na Hawaii had ik dan ook geen problemen met de toegenomen druk.” Ook leerde hij een trucje om in wedstrijden lastige delen van het parkoers te overwinnen. “In training fiets ik veel met muziek met een lekkere beat om het ritme vast te houden. In wedstrijden mag dat natuurlijk niet, maar ik probeer het in mijn hoofd wel na te bootsen. Dat gaat spontaan. Zo hielp Euphoria, dat dat jaar net het Songfestival had gewonnen, mij door de moeilijke stukken bij mijn tweede zege in Nice.”

Frederik van LierdeNog eens Hawaii winnen
Van Lierde hoopt nog 2,5 jaar door te kunnen gaan als toptriatleet. “In 2018 ben ik 39. Maar als ik dan nog het niveau heb en het valt te combineren met mijn gezin dan sluit ik niet uit dat ik door ga.” Zijn motivatie om nog altijd volledig voor de zware Ironman te gaan is een diep brandend verlangen om nog eens een keer op Hawaii als wereldkampioen gehuldigd te worden. “Als je Hawaii eenmaal een keer hebt gewonnen telt niets anders meer.”

“Vorig jaar won ik de Ironman Zuid-Afrika, maar de impact daarvan is vele malen minder dan het winnen van Hawaii. Mijn enige doel is dat nog eens te beleven. Het is echt mijn drijfveer om met de sport verder te gaan, de andere wedstrijden zijn tussendoelen. Ik geloof ook zeker dat ik Hawaii nog een keer kan winnen. Als ik dat geloof niet meer zou hebben, zou ik de sport niet verder doen.”

En een tijd onder de acht uur, zoals vele groten voor hem hebben gedaan? Is dat nog een doel? In 2014 kwam hij in de Ironman Frankfurt tot 8.00.25 uur, voorlopig zijn besttijd. Van Lierde: “Het is een reden waarom ik de afgelopen twee jaar bij de Ironman Frankfurt ben gestart, maar beide keren was het heel warm.” En tijden zijn maar betrekkelijk, vindt hij. Veel hangt af van het parkoers en de omstandigheden. Zo acht hij zijn 8.08.59 uur uit 2013 op het lastige parkoers van Nice vergelijkbaar met een sub-8 in Roth of Frankfurt. “Een tijd onder de acht uur is niet het belangrijkste voor mij, ik hecht meer waarde aan winst op Hawaii.”


Beeld: David Pintens