Bij de meeste triathlons vindt het zwemonderdeel plaats in open water: een vaart, een kanaal, een meer of soms zelfs in zee. Het zwemonderdeel bij een triathlon in open water is een ervaring apart, totaal anders dan zwemmen in een zwembad. Geen badrand, geen lijnen op de bodem om te volgen, vaak (erg) slecht zicht onder water, golfslag en een parcours dat soms slechts met enkele boeien is gemarkeerd. Tel daarbij op dat er naast je nog een (paar) honderd atleten ook staan te trappelen om datzelfde parcours zo snel mogelijk te zwemmen. Wat moet je doen?

Hieronder deel I met tips voor beginnende of minder ervaren open-water zwemmers.

Voor minder ervaren triatleten of minder snelle zwemmers is het vaak de beste strategie om een beetje buiten het zwemgeweld in de eerste minuten na de start te blijven. Dan zitten de meeste deelnemers nog (zeer) dicht bij elkaar en kun je wel eens onbedoeld een pets of een trap krijgen van iemand naast je, of kan het je overkomen dat iemand ineens over je heen denkt te kunnen zwemmen. De volgende tips zijn daarbij handig, niet alleen om de hektiek na de start wat te vermijden of te verminderen, maar ook om vlak voor en vlak na de start zèlf ook meer rust te vinden en te krijgen:

  1. Zoek voor de start een plaats aan de buitenzijde van het veld (liefst ook de buitenzijde ten opzichte van de eerste boei die gerond moet worden, zodat je niet bij de eerste boei in de binnenbocht ligt)
  2. Wacht na het startschot even enkele seconden zodat alle snelle zwemmers voor je uit zijn
  3. Ren na het startschot niet meteen keihard met de meute mee, maar ga rustig te water totdat het water aan je heup reikt
  4. Begin vanaf daar met rustige en een zo technisch mogelijke slag te zwemmen.
  5. Probeer vanaf daar minstens een meter afstand te houden van mensen naast je en blijf je concentreren op een efficiënte (technische) zwemslag.

Hoe kun je ervoor zorgen om volledig gewend te raken aan zwemmen in open water?

  1. Oefenen, oefenen, oefenen in open water. Begin in niet te diep water, en blijf dan dicht bij de wal. Uiteraard onder begeleiding (nooit alleen gaan zwemmen), liefst met iemand in een bootje ernaast of iemand die langs de kant meeloopt en een oogje in het zeil houdt. Zorg er te allen tijde voor dat iemand weet dat je aan het zwemmen bent (en bij voorkeur ook welke route je gaat volgen en hoe lang je weg denkt te zijn).
  2. Zwem met maten. Als je je op je gemak voelt na fase 1, ga dan met een aantal vrienden samen zwemmen. Oefen daarbij op het naast elkaar zwemmen en boots zonodig de triathlon-zwemstart een beetje na: elkaar aantikken, voeten vastgrijpen, elkaar aanzwemmen of zelfs over elkaar heen proberen te zwemmen. Dan weet je hoe dat aanvoelt.
  3. Oefen met kijken. De kortste afstand tussen twee punten is een rechte lijn, maar een rechte lijn handhaven bij zwemmen in open water is lastiger dan je denkt.Onder water heb je geen referentie, boven water bemoeilijkt de golfslag het zicht en kun je last hebben van zonlicht of reflecties op het water. En als je pech hebt raakt je bril soms ook beslagen. Het is niet de bedoeling dat je je zwemefficiency verliest door je hoofd ver uit het water te tillen. Probeer voor je te kijken in het moment dat je ademt, of vlak daarvoor.
  4. Sommige zwemmers die aan één kant ademen, hebben de neiging om vervolgens in hun koers ook een constante afwijking te hebben. Zorg dat je van jezelf weet of je geneigd bent constant naar links of naar rechts af te wijken, bijvoorbeeld door 30 of 50 slagen achter elkaar te zwemmen op een vooraf bepaald doel zonder daar tussentijds naar te kijken. In sommige gevallen helpt het als je jezelf aanleert om om beurten links en rechts te ademen.
  5. Oefen met situaties onder druk. Probeer dat bijvoorbeeld door stevig opgefokt en enigszins buiten adem te beginnen met zwemmen. Hierdoor leer je te letten op het handhaven van een rustige, efficiënte zwemslag, hetgeen ook je innerlijke rust weer bevordert.
  6. Begin niet te snel na het startschot. Probeer het zwemonderdeel zo gelijkmatig mogelijk af te werken.
  7. Werk (en blijf werken) aan je zwemtechniek in open water.

Lees ook: Waar moet ik op letten bij zwemmen in open water? (gevorderden)