Op deze pagina worden in het kort een aantal belangrijke triathlon- en duathlongerelateerde begrippen verklaard.


Aerobars
Triathlon-ligstuur. Hetzij als opzetbeugel(s) gemonteerd op een een traditioneel stuur (drop-handlebars) of ossenkopstuur, hetzij in een geïntegreerd triathlonstuur.

Aero-positie
Fietsgeometrie met een (ten opzichte van een gewone wegfiets) het zadel meer naar voren geplaatst is, in combinatie met een verlengde voorbouw van de fiets (dan wel een frame met een tijdritgeometrie) en een triathlon-ligstuur.

Age-Groups
Internationale term voor de in de prijsuitreikingen gehanteerde leeftijdscategorieën (gaat per 5 jaar). Naast de Age-Group categorieën kennen op Amerikaanse leest geschoeide wedstrijden ook nog een aparte Pro categorie, waarbinnen het prijzengeld verdeeld wordt. Voor de Age-Groups zijn er dan uitsluitend ereprijzen. Deelnemers in de Age-Groups noemt men Age-Groupers.

Almere
Locatie van de oudste (en grootste) triathlon van Nederland, en zelfs de oudste Europese triathlon: de Holland Triathlon. Tot op heden Nederlands enige wedstrijd over de Ironman-afstand.

Aquathlon
Multi-duursportvariant, bestaande uit de combinatie zwemmen-lopen-zwemmen of lopen-zwemmen-lopen

Athena
Amerikaanse deelnemers-klassificatie voor zwaardere (vrouwelijke) deelnemers die in die klasse tegen elkaar uitkomen. De mannelijke variant heet Clydesdale.

Blokkeren (blocking)
Op een zodanige manier schuin achter elkaar rijden dat op een reglementair toegestane manier inhalen door anderen onmogelijk gemaakt wordt.

Brick
Zie: Koppeltraining

Clydesdale
Amerikaanse deelnemers-klassificatie voor zwaardere (mannelijke) deelnemers die in die klasse tegen elkaar uitkomen. De vrouwelijke variant heet Athena.

Cross-triathlon / Cross-duathlon
Zie Off-road triathlon of –duathlon.

DNF
Afkorting voor: Did Not Finish (finish niet gehaald, uitgevallen, uitgestapt)

DQ
Afkorting voor: Disqualified (gediskwalificeerd)

Duathlon
Multi-duursportvariant, bestaande uit de combinatie lopen-fietsen-lopen. Kan zowel op de weg als offroad. Wordt ook wel Run-Bike-Run genoemd.

Drafting
Engelse benaming voor stayeren.

ETU
European Triathlon Union, de Europese koepel van nationale sportbonden.

Fullsuit
Wetsuit met mouwen. Ook wel ‘steamer’ genoemd. De mouwloze variant heet longjohn.

Hawaii
Geboorteplaats van de moderne triathlon. Momenteel is Kona op Big Island de huidige locatie van de Ironman Triathlon Hawaii, een van de meest prestigieuze triathlons ter wereld.

Ironman (IM)
Commercieel internationaal circuit van triathlons over de hele of halve Ironman-afstand. Staat kwalitatief zeer hoog aangeschreven. De Ironmanwedstrijd op Hawaii is het zelfverklaarde (doch officieuze) WK, waarvoor men zich moet kwalificeren (zie: slots)

Ironman 70.3
Sub-circuit onder de hoede / exploitatie van Ironman, met daarin wedstrijden over de halve Ironman-afstand. 70.3 slaat op het aantal in deze wedstrijd af te leggen mijlen.

Ironman-afstand (IM-afstand)
Eén van de standaardafstanden in triathlon, in dit geval conform de afstanden zoals deze in de eerste Ironman-wedstrijd op Hawaii (1977) werden gehanteerd: 3,8 km zwemmen, 180 km fietsen, 42.2 km hardlopen.

ITU
International Triathlon Union, de mondiale triathlonbond. Koepel van alle nationale triathlonbonden.

Junior
Leeftijdsgroep voor atleten van 16 tot 20 jaar.

Jury
Officials vanuit de (inter)nationale bond die toezien op een fair wedstrijdverloop en naleving van de reglementen. Met name in beeld tijdens het fietsen bij controle op stayeren en blokkeren.

Kona
Plaats op Big Island, Hawaii. Locatie van de huidige Hawaii Ironman Triathlon, een van de – zo niet dé – meest prestigieuze triathlons ter wereld.

Koppeltraining
Gecombineerde training van fietsen en lopen (in het Engels: brick), bedoeld om de fysieke overgang van hard fietsen naar hard lopen goed in de benen te krijgen.

Le Mans start
Wedstrijdstart waarbij de deelnemers zich op het land achter een startlijn bevinden. Na het startschot rent iedereen het water in (dit in tegenstelling tot een waterstart)

Longjohn
Mouwloos wetsuit. Heeft als voordeel dat de schouder vrijer kan bewegen, maar isoleert daardoor minder goed dan een fullsuit.

M-dot
Bijnaam voor Ironman. Is eigenlijk een beschrijving van het Ironman-logo.

Master
Leeftijdsgroep voor atleten boven de 40 jaar. Wordt veelal nog verder onderverdeeld in vijfjaars- of tienjaarsklassen.

Neosenior
Leeftijdsgroep voor atleten van 20 tot en met 23 jaar. Ook wel ‘beloften’ of ‘U23’ genoemd.

NTB
Nederlandse Triathlon Bond, de nationale sportbond.

Nummerband
Elastische band om het startnummer aan te bevestigen. Essentieel triathlonattribuut.

Olympische Afstand
Eén van de standaardafstanden in triathlon, in dit geval conform de afstanden zoals deze ook bij de Olympische triathlonwedstrijd worden gehanteerd: 1,5 km zwemmen, 40 km fietsen, 10 km hardlopen.

Off-road triathlon / Off-road duathlon
Varianten van triathlon en duathlon waarbij het fietsen en lopen in de natuur plaatsvindt, op onverharde parcoursen. Het fietsonderdeel is dan met de mountainbike. Ook wel cross-triathlon genoemd.

Parc-fermée
Verouderde term. Zie: wisselzone.

Pro’s
In letterlijke zin worden hiermee professionele tri- en duatleten bedoeld. In de internationale / Amerikaanse praktijk kan men echter vaak zelf kiezen of men zich als ‘pro’ wil inschrijven voor een wedstrijd. Dit om dan in aanmerking te kunnen komen voor prijzengeld, dat in wedstrijden volgens Amerikaans model vaak uitsluitend voor Pro’s beschikbaar is (en dus niet voor de Age-Groups).

Rookie
Atleet die voor het eerst aan een specifieke wedstrijd deelneemt. Aanduiding wordt met name veel gebruikt voor Ironman-debutanten.

Run-Bike-Run
Zie: duathlon

Senior
Leeftijdsgroep voor atleten van 20 tot 40 jaar.

Slot
Startrecht voor onder andere de Ironman World Championships van Hawaii, welke voor zowel Pro’s als Age-Groupers in andere Ironman wedstrijden verdiend kan worden op grond van een hoge klassering. In het XTERRA-circuit geldt een soortgelijke systematiek voor de XTERRA World Championships op Maui.

Snelsluiters
Handig attribuut om loopschoenen sneller te sluiten (ipv. het strikken van de veters). Vaak een geveerd klemmetje op de veters, een set van elastische veters dan wel een klittenbandsluiting op de loopschoen.

Speedsuit
Dun neopreen zwempak. Heeft daardoor minder isolerende eigenschappen als een wetsuit, maar biedt wel enig snelheidsvoordeel bij het zwemmen.

Stayeren
Op de fiets op minder dan 10 meter (netto) achter je voorganger rijden. Is in de meeste triathlons en duathlons reglementair niet toegestaan. Internationale term: drafting.

Triathlon
Multi-duursportvariant, bestaande uit de combinatie zwemmen-fietsen-lopen. Kan zowel op de weg als offroad.

Trisuit
Eéndelig (vaak mouwloos) lycra pak waarin men zonder kledingwissels een triathlon van start tot finish kan volbrengen.

Waterstart
Wedstrijdstart waarbij de deelnemers zich in het water hebben opgesteld achter de startlijn. Na het startschot begint met meteen met zwemmen (dit in tegenstelling tot een Le Mans start).

Wetsuit
Nauwsluitend neopreen pak, dat de zwemmer isoleert tegen de kou van het water. Levert ook wat extra drijfvermogen, waardoor de zwemmer horizontaler in het water komt te liggen. Er zijn twee typen: het fullsuit (met mouwen) en de longjohn (mouwloos).

Wintertriathlon
Multi-duursportvariant, bestaande uit de combinatie hardlopen-fietsen-schaatsen. Buiten Nederland is de vaste combinatie hardlopen-mountainbiken-langlaufen.

Wisselzone
Van het publiek afgeschermd gebied waarin de fiets gestald wordt en de overgangen zwemmen-fietsen en fietsen-lopen zich afspelen. Werd in Nederland vroeger ook parc-fermée genoemd.

World Cup
Door de ITU georganiseerd mondiaal triathloncircuit, waaraan de absolute wereldtop op de Olympische Afstand mag meedoen. In alle World Cup wedstrijden is het stayeren officieel toegestaan.

WTC
World Triathlon Corporation. Eigenaar van het Ironman-circuit. Heeft een enigszins gespannen relatie met de ITU.

XTERRA
Commercieel internationaal circuit van off-road triathlons. Staat kwalitatief zeer hoog aangeschreven. De XTERRA-wedstrijd op Maui (Hawaii) is het zelfverklaarde (doch officieuze) WK, waarvoor men zich moet kwalificeren (zie: slots)

Zwemloop
Specifiek Nederlandse multi-duursportvariant, bestaande uit de vaste combinatie zwemmen-lopen.