Ieder jaar worden er grotere bedragen besteed aan voedingssupplementen als vitamine- en mineralenpreparaten. Het aantal fabrikanten dat vitaminen produceert, neemt nog steeds toe. Kennelijk slaan beloften als een grotere vitaliteit, een goede gezondheid en een beter humeur bij velen aan. Of de inhoud van dergelijke potjes dit echt kan waarmaken, is maar de vraag.

Ook sporters gebruiken graag supplementen. Hiermee hopen ze hun prestaties te verbeteren en het herstel te bevorderen. Tevens zijn veel atleten en trainers bang dat de voeding te weinig vitaminen en mineralen bevat en zo de prestaties nadelig beïnvloedt. Wat is uiteindelijk wijsheid?

Uitgaande van een normaal, gezond en gevarieerd eetpatroon is de hoeveelheid vitaminen en mineralen die men via de voeding binnen krijgt voldoende voor een normaal mens.
Sporters verbranden meer energie dan mensen die niet lichamelijk actief zijn. Deze energie krijgen we via de voeding binnen. De koolhydraten in de voeding zijn voor sporters de belangrijkste energiebron. De vitaminen en mineralen zijn nodig als hulpstof bij diverse stofwisselingsprocessen. Een tekort eraan beïnvloedt het prestatievermogen daarom negatief.

Een sporter heeft dus meer vitaminen en mineralen nodig dan een niet-sporter. Maar omdat hij als gevolg van deze extra arbeid ook meer eet, is hij goed in staat deze extra benodigde hoeveelheid via de voeding op te nemen. Voorwaarde is wel dat die voeding van zodanige kwaliteit en variatie is dat deze de benodigde stoffen ook levert. Bij levensmiddelen die wel brandstoffen leveren, maar geen vitaminen, spreekt men van zogenaamde ‘lege calorieën’. Denk hierbij aan snoep, koek, ijs en frisdrank.

Als je door omstandigheden slechts enkele dagen niet in staat bent om voldoende vitaminen en mineralen via de voeding op te nemen, zal dit nog geen negatieve gevolgen voor het prestatievermogen hebben. De voorraad in het lichaam is hiervoor toereikend genoeg. Voorwaarde is echter wel dat u doorgaans een gezonde voeding kiest. Het is evenmin nodig om voor een bepaalde wedstrijd extra vitaminen binnen te krijgen via het eten van extra groente en fruit of in de vorm van supplementen.

Voor een gezonde voeding is variëren heel belangrijk. Het verkleint de kans op tekorten. Er is echter geen enkel voedingsmiddel dat alle vitaminen of mineralen bevat. Zo zit er in vlees veel ijzer en in vis veel jodium. Ook het variëren binnen bepaalde groepen van voedingsmiddelen verkleint de kans op tekorten.

“Maar als ik wat vitaminen en mineralen bijslik, dan weet ik in ieder geval zeker dat ik voldoende binnen krijg?”.
Dat klopt, maar besef wel dat het ook mogelijk is om te veel te gebruiken. In het algemeen is het niet mogelijk om alleen via de voeding tot een overdosis aan vitaminen te komen. Dit kan wel het geval zijn als in de vorm van supplementen extra wordt geslikt. En ook hier geldt: overdaad schaadt. Overdoses aan vitaminen en mineralen kunnen net zo nadelig zijn voor uw stofwisseling en gezondheid als tekorten!

“En verrijkte voedingsmiddelen?”
Sinds 1996 is het in Nederland wettelijk toegestaan levensmiddelen met vitaminen te verrijken. Voorbeelden hiervan zijn ‘functional foods’ als melk met extra ijzer, halvarine met extra calcium en sportdrank met vitamine C en E. Bij een adequate voeding is het in de meeste gevallen niet nodig verrijkte voedingsmiddelen te kiezen. Voor sommige groepen kan het gebruik van deze producten wel zinvol zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor mensen met een geringe eetlust, die hierdoor niet in staat zijn via traditionele voedingsmiddelen voldoende vitaminen binnen te krijgen. Zo kunnen degenen die moeite hebben dagelijks de aanbevolen hoeveelheid melk(producten) te halen, kiezen voor met calcium verrijkte melk. Het is niet de bedoeling dat verrijkte producten de plaats innemen van gezonde producten. Zo zijn met vitamine C verrijkte snoepjes geen goede vervangers van vers fruit.

Conclusie

Voedingssupplementen zijn dus in principe niet nodig voor sporters die een uitgebalanceerde voeding gebruiken. Voor (top)atleten die dagelijks intensief trainen kan aanvulling met supplementen soms zinvol zijn.
Aanvulling is verder gewenst bij sporters die bijvoorbeeld moeten afvallen, eetproblemen hebben of een lage energiebehoefte.
Indien er toch gekozen wordt voor het gebruik van vitaminepreparaten, verdienen supplementen die hooguit anderhalf keer de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid leveren, de voorkeur. Aandacht voor goede voeding heeft de voorkeur boven het gebruik van vitaminesupplementen.

Meer informatie:

Sport Dietary Supplements Update
Vitamine Informatie Bureau TNO