Stayeren is al sinds het begin van triathlon een ‘no-no’. Maar evengoed is het al net zo lang een heikel punt. Waarom? Meestal gewoon omdat het aantal atleten op een bepaald moment en op een bepaald punt van het parcours te groot is. Maar soms ook omdat sommige atleten het wel heel prettig vinden als iemand anders (korter of langer) voor ze gangmaakt. Hoe zit het eigenlijk met de regels, en wat betekent dat in de praktijk?

Iedere atleet kent een zogenaamde stayerzone. Deze begint bij het voorwiel van een atleet en eindigt twaalf meter daarachter. In de praktijk betekent dat, dat als je achter iemand rijdt, je bij ongeveer vijf fietslengtes tussenruimte (circa 10 meter) veilig zit. Rijd je korter op je voorganger, dan zit je in de stayerzone. Oók als je bijna naast iemand rijdt: de afstand tussen jullie twee voorwielen is immers kleiner dan twaalf meter…

Als je iemands stayerzone inrijdt, dan moet je binnen twintig seconden je inhaalactie hebben voltooid (dertig seconden op de midden-afstand of lange afstand). Merk je tijdens het inhalen dat je het niet snel genoeg redt, dan moet je je dus (nog steeds binnen dat ene tijdsbestek) terug laten zakken totdat je weer helemaal uit de stayerzone bent. Eenmaal geheel uit de stayerzone kun je het dan later weer opnieuw proberen.

Lukt de inhaalactie wel binnen die twintig seconden en is jouw voorwiel het voorste van de twee: dan ben jij uit de stayerzone, maar zit de ingehaalde atleet direct in de jouwe. Dan moet hij of zij officieel binnen vijf (!) seconden uit jouw stayerzone zijn verdwenen. Dat betekent voor de ingehaalde: actief afzakken dus. Want anders loop jij als net-ingehaalde atleet misschien wel tegen een blauwe aan vanwege stayeren.

Als je wordt ingehaald, dan kun je dat (zoals de meeste atleten doen) gewoon laten gebeuren. Maar je hoeft het uiteraard niet lijdzaam te ondergaan. Als jij niet wil dat je ingehaald wordt, dan kun je je tempo verhogen. De inhalende atleet heeft dan meer moeite om binnen die twintig seconden jou in te halen, met het risico dat hij niet snel genoeg is gepasseerd. Zolang zijn voorwiel niet voor het jouwe is, ben jij de voorste. Als dat dat door officials wordt opgemerkt, is de inhaler het haasje. Misschien een beetje een lepe taktiek, maar wel toegestaan.


De stayerzone: twaalf meter van voorwiel tot voorwiel, ofwel ruwweg 10 meter (5 fietslengtes) tussenruimte

Belangrijk bij het inhalen – èn bij het ingehaald worden – is dat je dus niet de aandacht van de officials trekt. Hoe trek je wél die aandacht? Bijvoorbeeld door:

  1. Veel te lang bezig te zijn met een inhaalactie.
    Haal snel in, of blijf in zijn geheel uit de stayerzone, maar doe het niet half-half.
  2. Direct nadat je bent ingehaald het wiel van de inhaler te kiezen om maximaal voordeel te halen van de inhaler.
    Niet doen, al is het maar voor enkele seconden. Je redt het daarna niet om nog op tijd uit de stayerzone te geraken.
  3. Niet snel genoeg (= binnen vijf seconden) actief te proberen uit de stayerzone van je voorganger te komen.
    Bijvoorbeeld door in dezelfde snelheid onverstoorbaar verder te fietsen. Je moet als ingehaalde atleet ècht zelf actief aan de bak om stayeren te voorkomen.
  4. Je te laten afzakken, maar nog voordat je helemaal buiten de stayerzone bent je voorganger alweer te gaan inhalen.

Bij het beoordelen van stayeren kijken officials naar meerdere aspecten. Natuurlijk de al dan niet gehandhaafde afstand tussen atleten, maar ook de tijd. Optreden van een official is nooit alleen gebaseerd op een momentopname. Vaak observeren ze een bepaalde situatie al langere tijd voordat ze in actie komen.

Daarbij kijken ze ook naar lichaamstaal. Iemand die opzettelijk stayert, of het maar al te makkelijk vindt om maximaal te profiteren van een passsage, gedraagt zich anders dan iemand die stayeren probeert te vermijden. Bij een enkelvoudige inhaalactie is dit vrij simpel waar te nemen, maar als je met meerdere personen kort na elkaar een atleet inhaalt, kan dat gecompliceerd worden. En dan hangt het maar net af hoe een official die situatie interpreteert.
Het eenvoudigst is dus de ‘grijze situaties’ actief te vermijden. Bij twijfel: hou altijd ten minste tien meter tussenruimte tussen jou en je directe voorganger.

Als een official je een kaart geeft voor stayeren: ga niet lopen zeiken over ‘daar voor me wordt nog veel meer gestayerd’. Dat kan misschien zo wezen. Een official kan niet overal tegelijk zijn. Maar: als hij of zij jou aanpakt voor stayeren, dan heeft die official daar een reden voor. Die reageerde namelijk niets meer of minder dan op jouw eigen gedrag…

Troost je met de gedachte dat die official waarschijnlijk ook al achter je heeft opgetreden tegen stayersituaties, en dat hij of zij dat daarna ook verder zal gaan doen. Die gasten voor je komen dus nog aan de beurt, als daar tenminste ook echt gestayerd wordt. Maar op dat moment ben jij gewoon even de klos. Onderga het en ga daarna verder, maar reageer het niet af op de official.

En: wees je er van bewust dat wat je vanuit jouw perspectief als atleet van een afstand lijkt te zien, niet altijd zo hoeft te zijn. Dat wat er vanuit jouw gezichtspunt als stayeren uitziet, is in de praktijk vaak niet zo. Kijk maar eens naar een ‘stayerend’ groepje als ze net een haakse hoek om gaan. Dan zie je vaak dat er wel voldoende afstand tussen de atleten zit, terwijl dat niet zo lijkt als ze recht voor je rijden. Officials weten dit, proberen ook juist dat overzicht te houden, en handelen daarnaar.

Penalty gekregen, wat nu?
Ben je dan toch tegen een penalty vanwege stayeren aangelopen, dan resulteert dat in de meeste gevallen in een blauwe kaart. Je moet je dan in de eerstvolgende penaltybox melden en de reglementaire tijdstraf uitzitten. Pas daarna mag je weer verder. Let er wel op dat je niet vergeet om de penaltybox te bezoeken. Een niet-uitgezeten tijdstraf betekent namelijk direct en automatisch diskwalificatie.
Soms kan ook direct een rode kaart gegeven worden: directe diskwalificatie. Dit gebeurt meestal als er niet zomaar sprake is van stayeren (minder dan 10 meter tussenruimte), maar wanneer er sprake is van ernstig en doelbewust stayeren (minder dan 4-5 meter tussenruimte tot aan onversneden wieltjesplakken). Je krijgt dan niet zozeer de rode kaart vanwege stayeren, maar op grond van zware overtreding van de regels / onsportief gedrag.

Meer lezen?

Lees ook onze andere gerelateerde artikelen:
Wat is stayeren?
NTB lanceert anti-stayercampagne (27 april 2016)
Anti-stayercampagne maakt vele los (20 juni 2016)
Reactie wedstrijdofficials op stayer-discussie (20 juni 2016)