Een sporter van 45 jaar, twee jaar niet bij de tandarts geweest, wordt door de tandarts na een korte inspectie van de mond eerst doorgestuurd naar de mondhygiënist, omdat er drie kiezen losstaan. De sporter had geen klachten, behalve af en toe wat bloedend tandvlees. Uit de medische vragenlijst komt niets bijzonders naar voren. Wel vertelt de sporter trots dat hij in training is voor een hele triathlon en dat hij vorig jaar ook al een hele heeft gedaan.

Sporters behoren tot een risicogroep voor gebitsproblemen. Dit komt door diverse factoren:

  • Sporters hebben veel eet- en drinkmomenten. Zoals bekend, veroorzaakt ieder eet- of drinkmoment een zuuraanval op tanden en kiezen. Energierepen en energy-gels bevatten vanwege hun aard en doel nu eenmaal veel suikers. Kant en klare sportdranken en poeders waaraan water toegevoegd moet worden, zijn erg zuur. Zowel suiker als zuur is slecht voor het tandglazuur en het tandbeen, en bij elkaar is het extra slecht. Zuur lost het glazuur op. Suiker wordt door de bacteriën in de tandplaque omgezet in zuur en zo kan tandbederf ontstaan. Vooral tussen de tanden en in de groeven boven op de kiezen en op de rand net boven het tandvlees vindt dit proces plaats.
  • Tijdens en na sporten wordt er minder speeksel gevormd en het speeksel wordt zuurder. Speeksel werkt als natuurlijke bescherming van tanden en kiezen. Doordat de mond droger wordt, krijgen tandbederf en tanderosie meer kans. Tanderosie is het oplossen van het glazuur, waardoor tanden en kiezen gevoeliger kunnen worden en afslijten.

Deze factoren gelden voor alle sporters, maar het spreekt voor zich dat deze voor duursporters – en met name triatleten – extra grote risicofactoren vormen. Om deze negatieve werking te compenseren en de risico’s op gebitsproblemen als gevolg van je sportbeoefening te minimaliseren, zou ik de volgende adviezen kunnen geven:

  1. Probeer het contact van sportdrank (en zeker de energy-gels) met de tanden en kiezen zo kort mogelijk te houden. Spoel zo snel mogelijk – liefst al tijdens de training of wedstrijd, maar in ieder geval erna – met water of met melk.
  2. Wacht na een wedstrijd of training minimaal 1 uur met tandenpoetsen.
  3. Gebruik goed passende ragertjes tussen de tanden en kiezen.
  4. Daarnaast is spoelen met een spoelmiddel met fluoride (en zonder alcohol; alcohol droogt het slijmvlies uit) aan te bevelen. Fluoride maakt het glazuur van tanden en kiezen sterker.

Als men intensief traint, brengt men het lichaam in een stresssituatie. Bij kortdurende stress neemt de weerstand van het lichaam toe. Sporten is gezond.
Maar bij chronische stress – een verstoring in de balans tussen belasting en belastbaarheid, die leidt tot hogere concentraties cortisol – neemt de weerstand af. Als de concentratie cortisol van het bloed chronisch te hoog is, wordt het immuunsysteem onderdrukt en dit is niet wenselijk.

Wat er dan in de mond gebeurt, is een toename van de stressbacterie Fusobacterium Nucleatum. Deze bacterie komt veel voor onder het tandvlees bij mensen met parodontitis (een ontsteking van het tandvlees die zich heeft uitgebreid en waarbij het onderliggende kaakbot en de vezels afgebroken worden). Dit kan leiden tot een verdiepte ruimte tussen tand en tandvlees (de pocket) en uiteindelijk tot losstaan en uitvallen van tanden en kiezen. Een behandeling van een mondhygiënist is dan noodzakelijk om weer een gezonde mond te krijgen. Als de ruimte tussen tand en tandvlees dieper wordt en in een vergevorderd stadium de tanden en kiezen ook los gaan staan, zal de mondhygiënist indien nodig, verwijzen naar een tandvleesspecialist, een parodontoloog.

Eenmaal verloren gegaan kaakbot komt niet meer terug. Wel kan het afbraakproces gestopt worden bij een goede mondhygiëne en als de mondhygiënist zijn/haar werk goed gedaan heeft. Een goed samenspel tussen de mondhygiënist en de sporter is belangrijk om het optimale resultaat te bereiken.

Mijn advies voor gezonde tanden, kiezen en tandvlees: ga ieder half jaar naar de tandarts en laat niet alleen checken of er al dan niet tandbederf is, maar laat ook de ruimte tussen tand en tandvlees meten. Vertel dat je een sporter bent, dan kunnen de adviezen van de mondhygiënist daarop afgestemd worden. Voer de instructies van tandarts en mondhygiënist ook goed uit. Zo hoef je over je gebit geen zorgen te hebben.


Auteur:
Vera Casteleijn, mondhygiënist

Bronnen:

Laat een antwoord achter

Je e-mail adres wordt niet gepubliceerd.