Flora Duffy heeft een bijzonder jaar achter de rug. Ze deed wat eigenlijk niemand had verwacht, namelijk de gedoodverfde favoriet Gwen Jorgensen van de wereldtitel houden in de World Triathlon Series. En passant veroverde ze ook nog eens de wereldtitels Xterra en crosstriathlon. Marcia Jansen sprak met de kampioene vlak voor de Kerstdagen die ze doorbracht met haar familie op Bermuda. Over haar jeugd op een subtropisch eiland, haar geleidelijke weg naar succes, de eetstoornis die ze overwon en haar aanvallende wedstrijdtactiek die haar uiteindelijk de wereldtitel opleverde.

“Drie wereldtitels, ik kan het eigenlijk nog niet helemaal geloven”, geeft Flora Duffy als antwoord op de vraag hoe ze terugkijkt op het afgelopen jaar. “Het seizoen was één grote wervelwind en eindigde pas in november met het wereldkampioenschap crosstriathlon. Ik kijk er dan ook naar uit om naar Bermuda te gaan, mijn familie weer te zien en te genieten van de zon en het strand. Maar ik ga er niet alleen heen om vakantie te vieren, ik zal er zeker ook trainen. Ik woon een groot gedeelte van het jaar in Boulder, Colorado, en daar is het vrij koud in de winter, dus ik hoop in ieder geval wat kilometers in de zon te maken. Bermuda is niet groot, maar je kunt er heerlijk trainen. Ik zwem graag in zee, je kunt er prachtig langs de kust hardlopen en op de fiets kun je het hele eiland ontdekken. Ik sta er iedere keer weer versteld van hoe mooi Bermuda is.”

Duffy is geboren en getogen op Bermuda. Haar ouders waren jonge twintigers toen zij voor werk vanuit Engeland emigreerden naar het langs de oostkust van de Verenigde Staten gelegen eiland. Het overzeese gebiedsdeel van het Verenigd Koninkrijk heeft een oppervlakte van 53 vierkante kilometer en telt zo’n 65.000 inwoners. Het subtropische klimaat, de azuurblauwe zee, koraalriffen en roze zandstranden trekken jaarlijks talloze toeristen naar het eiland. De 29-jarige Duffy woonde er tot haar zeventiende, maar keert regelmatig terug om haar ouders en twee broers op te zoeken. “Het was geweldig om op Bermuda op te groeien”, vertelt ze. “Ik maakte er al op jonge leeftijd kennis met de triathlonsport. Er is een kleine, maar hechte triathlongemeenschap en er zijn veel lokale wedstrijden, zelfs voor kinderen. Ik had een heel actieve jeugd. Ik hield van hardlopen en fietsen en werd op mijn zevende lid van de zwemvereniging.”

Er werd me verteld dat ik sneller zou zijn als ik dunner was. Ik was jong en geloofde dat. Ik kwam uiteindelijk geblesseerd en uitgeput aan de start in Beijing en haalde de finish dan ook niet. Mijn lichaam was op en liet me duidelijk weten dat het zo niet verder kon.

Kostschool
Triathlon werd een meer serieuze aangelegenheid toen Duffy als tiener in haar eentje naar Engeland vertrok. “Het was mijn beslissing om naar een kostschool in Engeland te gaan. Dat is vrij gewoon op Bermuda. Veel kinderen vertrekken op die leeftijd. Ik had een gedeeltelijke sportbeurs voor het Kelly College, dat een goed zwemprogramma heeft en een klein triathlonteam. Zo verhuisde ik naar Tavistock, een klein plaatsje in het zuiden van Engeland. Ik heb een dubbel paspoort en was al regelmatig bij familie op bezoek geweest, dus de stap om naar Engeland te gaan was niet heel groot, al veranderde er natuurlijk wel veel. Ik bracht mijn jeugd door in warme temperaturen, vlakbij het strand en in Engeland was het koud en grijs. De kostschool was vrij chique, dus dat was best een cultuurschok. Maar ik kwam al snel in mijn ritme en voor mijn triathloncarrière is het de beste beslissing geweest. Het was voor mij dé manier om op een hoger niveau te komen.”

Twee jaar na haar verhuizing naar Engeland kwalificeerde de op dat moment 18-jarige Duffy zich namens Bermuda voor de Commonwealth Games in Melbourne. In haar eerste internationale wedstrijd – en haar tweede over de olympische afstand – finishte ze als achtste en later dat seizoen veroverde ze een zilveren medaille op het WK voor junioren in Lausanne. “Hoewel ik op dat moment in Engeland woonde en ook een Brits paspoort heb, heb ik nooit overwogen om voor Groot-Brittannië uit te komen. Ik word heel goed ondersteund door de bond en Bermuda is nu eenmaal mijn thuis.”

Nadat ze zich twee jaar later ook nog eens kwalificeerde voor de Olympische Spelen in Beijing, leek de toekomst haar toe te lachen. Toch kwam er een kink in de kabel. In de aanloop naar de Spelen ontwikkelde Duffy een eetstoornis. “Er werd me verteld dat ik sneller zou zijn als ik dunner was. Ik was jong en geloofde dat. Ik kwam uiteindelijk geblesseerd en uitgeput aan de start in Beijing en haalde de finish dan ook niet. Mijn lichaam was op en liet me duidelijk weten dat het zo niet verder kon.”

Resoluut besluit
Duffy nam een resoluut besluit. Ze stopte met triathlon en ging terug naar Bermuda waar ze fulltime in een winkel ging werken. “Maar na een tijdje realiseerde ik me dat ik dat niet voor altijd wilde doen en schreef me in aan de universiteit van Boulder in de Verenigde Staten. Ik had vrienden daar en had goede dingen over de universiteit gehoord.” In Boulder vond Duffy langzaam maar zeker het plezier in de sport weer terug. “Ik wilde in geen geval terug naar de manier waarop ik sportte voor de Olympische Spelen in Beijing. Door me zo te focussen op mijn gewicht, raakte ik elk gevoel voor realiteit kwijt. Ik verloor het contact met anderen en was totaal niet mezelf. Dus toen ik in Boulder kwam, ben ik gaan sporten als een gewone universiteitsstudent, om fit en gezond te blijven.”

Onder begeleiding van coach Neal Henderson, een voormalig professioneel triatleet, maakte ze uiteindelijk toch weer haar comeback in de triathlonsport. Als eerste pakte ze het fietsen weer op en ging wedstrijden rijden voor het universiteitsteam. “Het was zwaar, maar ik had er veel plezier in en in het najaar van 2009 besefte ik dat ik weer aan triathlon wilde doen.” In de zomer van 2010 deed ze weer voor het eerst mee aan een World Cup en datzelfde jaar finishte ze als achtste in het door Emma Jackson gewonnen wereldkampioenschap voor neosenioren.

In de jaren die volgden bleef ze zich, nog steeds onder begeleiding van Henderson, langzaam maar zeker verder ontwikkelen. Het resulteerde in 2015 uiteindelijk in een eerste podiumplaats in de World Triathlon Series race in Abu Dhabi, gevolgd door een tweede plaats in Edmonton hetzelfde jaar. “Na het seizoen 2015 realiseerde ik me dat ik, als ik ooit een race wilde winnen, ik mijn kracht tijdens het zwemmen en het fietsen moest gebruiken. Ik moest uit zien te vogelen hoe hard ik nog kon lopen na een zwaar fietsonderdeel. Om dat te bereiken ben ik vorige winter in Stellenbosch, Zuid-Afrika, waar ik in de winter en het voorjaar train, gaan samenwerken met een nieuwe hardloopcoach, Ernie Gruhn. We hebben ons daarbij niet gefocust op meer of harder trainen, maar vooral op de biomechanica van het lopen, zodat ik een snelle tien kilometer zou kunnen lopen na een zwaar fietsonderdeel.”

Ik hou ervan om de wedstrijd hard te maken, risico’s te nemen. Maar je moet tegelijkertijd ook slim racen.

Wedstrijd hard maken
Net als Duffy waren meer triatletes er op gebrand om een einde te maken aan de sinds 2014 durende hegemonie van Gwen Jorgensen in de WTS-races. In Gold Coast was het dan zover: Duffy nam samen met Helen Jenkins en Andrea Hewitt de leiding tijdens het fietsen en het drietal begon met anderhalve minuut voorsprong aan het looponderdeel. Jenkins wist als enige de voorsprong te behouden en schreef de race op haar naam. “Dat was een game-changing moment”, zegt Duffy die als vierde eindigde. “Ik wist dat we, als we vanaf het begin van de wedstrijd hard zouden werken, een kans hadden om haar te verslaan en dan is het geweldig dat dat ook lukt. Ik hou ervan om de wedstrijd hard te maken, risico’s te nemen. Maar je moet tegelijkertijd ook slim racen. Dat heb ik aan den lijve ondervonden in de WTS-race in Leeds. Ik fietste te hard en dat had zijn weerslag op het lopen. Maar dat hoort allemaal bij het leerproces. Je ervaart dingen, analyseert wat mis gaat en neemt het mee in de volgende race.”

De puzzelstukjes vielen uiteindelijk op hun plaats in het Zweedse Stockholm waar Duffy haar eerste WTS-wedstrijd op haar naam schreef. “Ik draaide er een meer gecontroleerde race dan in Leeds”, vertelt ze. “Ik bouwde een minuut voorsprong op tijdens het fietsen, maar begon met slechts 25 seconden voorsprong aan het lopen. Soms moet je het vertrouwen hebben niet té hard te gaan.” Haar overwinning gaf Duffy het zelfvertrouwen om voor de hoofdprijs te gaan in de Grand Final in het Mexicaanse Cozumel. “Het was de eerste keer dat ik realiseerde dat er een opening was. Dat als alles goed zou gaan, ik misschien wel de wereldtitel zou kunnen winnen. Gwen Jorgensen leek me onaantastbaar, maar Stockholm was een keerpunt en het motiveerde me om er vol voor te gaan in Cozumel.”

De olympische triathlon in Rio de Janeiro, die plaatsvond tussen Stockholm en Cozumel, verliep evenwel niet zoals Duffy had gehoopt. Het goud ging naar Jorgensen en de atlete uit Bermuda die als de nummer één op de wereldranglijst de race inging, finishte in haar derde Olympische Spelen als achtste. Ze liet zich er niet door uit het veld slaan. “Iedereen die in Rio aan de start stond, was voor meer dan honderd procent gemotiveerd. Om op het podium te komen, moet je een perfecte dag hebben. Ik had een goede dag en eindigde als achtste. Na afloop was ik wel teleurgesteld, maar in het begin van het seizoen had ik nog gezegd dat ik blij zou zijn als ik in de top-tien zou eindigen. Dus dat doel was bereikt.”

3 wereldtitels in 2 maanden
Duffy beleefde haar perfecte dag half september in de Grand Final in Cozumel. Waar ze niet alleen de race won, maar ook geschiedenis schreef door als eerste triatlete uit Bermuda de wereldtitel mee naar huis te nemen. Duffy domineerde ook dit keer tijdens het fietsen en was in de afsluitende tien kilometer zelfs negen seconden sneller dan olympisch kampioene Jorgensen. “De omstandigheden waren perfect voor mij. Warm met een hoge luchtvochtigheid, precies zoals ik dat gewend ben op Bermuda. Ik was voorbereid op de hitte, zo droeg ik voor de start een koelvest en een koude, natte handdoek in mijn nek. Ik probeerde voor de start zo min mogelijk te zweten, terwijl veel andere atletes al doorweekt waren voordat het startschot geklonken had.”

Na een lang en vermoeiend seizoen, veroverde Duffy in de twee maanden daarna ook nog eens – voor de derde keer alweer – de Xterra wereldtitel op Maui en de officiële ITU wereldtitel crosstriathlon in Australië. De atlete heeft weinig moeite met de omschakeling van het fietsen in pelotons op de weg naar de vaak technische mountainbike parkoersen van de crosstriathlon. “Ik vind het allebei even leuk en de combinatie gaat me tot nu toe makkelijk af. Ik train veel op mijn mountainbike als ik van januari tot april in Zuid-Afrika ben, en ik mountainbike zeker één tot twee keer per week tijdens het seizoen in Boulder omdat ik het een fijne, afwisselende training vind. Maar de focus ligt vooral op de World Triathlon Series. Na Cozumel had ik vijf weken om me voor te bereiden op de crosskampioenschappen en in die periode heb ik veel omvang getraind op de mountainbike. Verder scheelt het dat mijn coach Neal Henderson zelf in het verleden aan Xterra’s heeft meegedaan. Hij weet hoe je je daar op moet voorbereiden.”

Bermuda is een klein eiland en veel mensen kennen mij nu. Boodschappen doen kost me aanzienlijk meer tijd dan voorheen. Ik ben een introvert type, dus dat is best een grote verandering. Maar het is leuk dat mensen in mij geïnteresseerd zijn. Ik weet dat dat zomaar weer over kan zijn, dus geniet ik er vooral van.

Na de XTERRA-race op Maui reisde Duffy naar Bermuda om haar familie te zien en werd ze op het vliegveld verwelkomd door de minister van sport, Sylvan Richards. De inwoners van Bermuda zijn maar wat trots op hun meervoudig wereldkampioene. “Ik heb me laten vertellen dat er vrijwel geen auto’s op de weg waren toen de olympische race in Rio de Janeiro aan de gang was. Bermuda is een klein eiland en veel mensen kennen mij nu. Boodschappen doen kost me aanzienlijk meer tijd dan voorheen”, lacht ze. “Ik ben een introvert type, dus dat is best een grote verandering. Maar het is leuk dat mensen in mij geïnteresseerd zijn. Ik weet dat dat zomaar weer over kan zijn, dus geniet ik er vooral van.”

Aanvankelijk was het Duffy’s plan om zich in 2017 meer te gaan richten op de lange afstand, maar het veroveren van de wereldtitel bracht daar verandering in. “Mijn raceprogramma ziet er nu grotendeels hetzelfde uit als vorig seizoen. De nadruk ligt op de World Triathlon Series en ook zal ik weer in een aantal crosstriathlons starten. Ik overweeg nog om mee te doen aan een Ironman 70.3, maar ik wil eerst even kijken hoe het seizoen verloopt voordat ik daar een beslissing over neem.”

PALMARES FLORA DUFFY

2006
2. WK junioren

2012
1. World Cup Huatulco

2013
3. WK Xterra

2014
1. WK Xterra
2. ITU WK crosstriathlon

2015
1. ITU WK crosstriathlon
1. WK Xterra
2. WTS Edmonton
3. Panamerican Games

2016
1. Eindstand World Triathlon Series
1. WTS Grand Final Cozumel
1. WTS Montreal
1. WTS Stockholm
1. ITU WK crosstriathlon
1. WK Xterra
2. WTS Leeds
3. WTS Kaapstad

Dit artikel verscheen tevens in Transition Magazine #7 (februari 2017).

Fotocredits: Wagner Araujo Delly Carr, Janos Schmidt (ITU), Jesse Peters (Xterra)